Connect with us

Amerika

OD TOKIJA DO MILVOKIJA, 2.DEO: Srpska imena od Kanade do Kine, “Mesto uništenja Srba” u Turskoj, 18 američkih Beograda!

Published

on

Kada tokom ovog leta u Velikom Međeru Slovačka i Srbija budu otvorili Srpsko groblje i muzej, biće to, kako su stručnjaci izračunali, 351.000 srpsko ime na karti sveta. Toliko, naime, ima srpskih toponima, tragova, naziva i imena van Srbije, u drugim državama.

U prvom delu pisali smo o gradovima, selima, manastirima, grobljima, crkvama, spomenicima, koji su obeleženi srpskim imenima u Evropi, od hladnog Sibira do toplih obala Španije. Danas ćemo Vam predstaviti srpske tragove na ostalim kontinentima, od Severne, preko Južne Amerike, crne Afrike, pa sve do daleke Australije i velike Kine.

OD TOKIJA DO MILVOKIJA: Po Srbima i Srbiji nazvano 350.000 toponima u svetu, ne biste verovali gde nas sve ima…

Srpska imena u tri Amerike

 U prekomorskim zemljama, tri Amerike, Africi i Australiji ima oko 100.000 srpskih toponima. Najviše ih je u SAD i Kanadi, kako je utvrdila američka naučnica Marinel Mandreš – 53.000. Marinel Mandreš sa Univerziteta Vilfrid Lorijer u svom eseju „Srpski toponimi u Severnoj Americi” navodi da u SAD i Kanadi postoji toponimi koji čuvaju tragove i prisustvo Srba u Americi.

Navodi da su nazivi srpskog porekla dodeljeni naseljima, planinama, rekama, dolinama, rudnicima, zdanjima i hramovima od strane prvih doseljenika ili određeni od načelnika pošti ili preduzetnika.

Sigurno najpoznatiji srpski toponim u SAD je hram Svetog Save na Menhetnu u Njujorku, koji je na žalost izgoreo u požaru pre četiri godine. SPC je kupila ovu crkvu od evangelista 1944. godine uz pomoć vladike Nikolaja Velimirovića, kralja Petra Drugog Karađorđevića i akademika Mihajla Pupina.

CRKVA STRADALA U POŽARU: Uvrštena u američku kulturnu baštinu

Sagrađena je 1850. godine. Bila je podignuta na drvenim stubovima. U crkvi se nalazio vizantijski ručno rađeni ikonostas donet iz manastira Sveti Naum u Ohridu. Ikone je radio ruski ikonopisac Ivan Meljinov. U porti je bista Nikole Tesle. Zbog svoje kulturološke vrednosti država SAD je hram Svetog Save, uvrstila u američku baštinu.

 “Crkva je stradala dva puta. Prvi put je šezdesetih godina, eksplozija koja se dogodila u blizini crkve uništila životopis i ikone. A drugi put 2016. kada je izbio požar i uništio unutrašnjost hrama. Počeli smo rekonsturkciju crkve, ali smo zbog pandemije korona virusa radove trenutno obustavili” – rekao nam je vladika Irinej, episkop Eparhije istočno-američke SPC.

Prva srpska crkva u Kaliforniji

CRKVA SVETOG SAVE U DŽEKSONU: Prva srpska crkva u Kaliforniji

 Drugi američki spomenik kulture srpskog porekla je prva srpska pra­vo­sla­vna crkva Sve­ti Sava, koja je sa­gra­đe­na 1894. u Džek­so­nu, Ka­li­for­ni­ja. Naj­ve­ću za­slu­gu za grad­nju crkve imao je otac Se­va­sti­jan Da­bo­vić, prvi srpski sveš­te­nik ro­đen u Ame­ri­ci (1863). Bio je misionar Ruske pravoslavne crkve. I izborio se za samostalnost SPC u Americi 1921. godine, a pre nekoliko godina kanonizovan u sveca.

Treći spomenik američke kulturne baštine je srpski manastir Svetog Save u Libertivilu. Otvoren je 1928. godine. Bio je sedište Srpske pravoslavne crkve u SAD, u kome su stolovali srpski episkopi i ima najveće srpsko groblje u Americi. Tu su svoje utočište našli kralj Petar Drugi Karađorđević, ambasador Jovan Dučić i drugi velikaši emigracije.

LIBERTVIL: Manastir Svetog Save u Ilinoisu

U manastirskoj porti su izgrađeni spomenici generalu Draži Mihailoviću, vojvodi Momčilu Đujiću i vojvodi Pavlu Đurišiću, spomenik pripadnicima SBP. U Libertivilu je do skora radila Bogoslovija, Kolo srpskih sestara i prva srpska knjižara u državi Ilinois (sada prebačena u manastir Nova Gračanica, 5 kilometara dalje).

Beograd i Balkan u zemlji Ujka Sema

 “Najčešće korišćen srpski toponim u SAD je Belgrejd (Beograd) i Balkan. Ime srpske prestonice Beograd pojavljuje se u 11 država SAD. Ime srpske prestonice u Severnoj Americi nosi 18 zajednica, tri opštine i devet prirodnih atrakcija. Najviše simbola srpstva ima u hramovima SPC, kod kojih je najčešće korišćeno ime svetog Save i svete Petke. A najpopularnije srpsko ime u javnosti i medijima je Nikola Tesla “ – kaže naučnica Marinel Mandreš.

Balkan je opština u državi Minesota. Mnogi Srbi su u ovaj region došli krajem 19. i početkom 20. veka. U opštini se nalazi mesto Belgrejd, Belgrejd Kejv i Belgrejd Kejv Lejk. Balkan je i rudarski grad u državi Kentaki, zatim jezero u državi Minesota, rudnici u državi Mičigen i Montana. Ime su verovatno dobili po brojnim srpskim doseljenicima iz Like, Hercegovine i Crne Gore, koji su početkom 20. veka u njemu radili. I jedna od rudarskih kompanija imala ‘Balkan’ u svom imenu.

OPŠTINA U MINESOTI: Nazvana po planini Balkan

 Istraživači Majkl Vukobratović i dr Vivian Tejlor iz Nacionalnog muzeja u Teksasu utvrdili su da, na primer, u Teksasu postoji, Srpski put i Serbina, spomenik srpskim pionirima, podignut 1936. Nedaleko od Ostina i Hjustona, postoji i varošica koja se zove Serbin. Davne 1854. u Serbinu je štampana knjiga o Srbima u Teksasu pod nazivom „Ya sym Serb“ (Ja sam Srbin).

Teslini spomenici, planinski vrhovi…

 U SAD postoji dvadesetak spomenika i bisti Nikoli Tesli, tri varoši i fabrika autombila sa imenom Tesla. Mihajlo Pupin ima laboratoriju sa svojim imenom na Kolumbija univerzitetu u Njujorku i počasnu Pupinovu medalju, koja se dodeljuja znamenitim Amerikancima.

 Kanada, druga najveća država severno američkog kontinenta, sa 170.000 srpskih doseljenika, ima spomenik i hidro elektranu Nikole Tesle na Nijagarinim vodopadima. Tu je smešten i Skajlon toranj, čiji je vlasnik Đorđe Jerić, srpskog porekla. Jedna kanadska planina nosi ime Putnik, po srpskom vojvodi. Uz to u ovoj državi postoji i Eparhija kanadska SPC sa dvadesetak hramova, kapela i grobalja.

PLANINA PUTNIK: Kanadska planina dobila ime po srpskom vojvodi

Srpsko ime Serb nosi najviši planinski vrh i region u Britanskoj Kolumbiji, Serb krik rečica u ovoj kanadskoj državi, i Serbian farm, selo u okrugu Smoki Lejk u državi Alberta. 

Srednja i Južna Amerika kao kontinent imaju 12 država i tri zavisne teritorije. Srbi, njih oko 43.000 žive u Argentini, Boliviji, Brazilu, Ekvador, Čileu, Kolumbiji, Meksiku, Paragvaju, Peru, Urugvaju i Venecueli. Od srpskih imena i zdanja najsprisutnija je Srpska pravoslavna crkva, koja ima Eparhiju južno-američku i svoje parohije i crkve u Brazilu i Venecueli.

Mesto uništenja Srba

Na afričkom tlu SPC ima svoje crkve i parohije u JAR i Bocvani, a u Južnoj Africi u provonciji Kvazulu Natal, u blizini grada Pongola, postoji mesto koje se zove Belgrade po našem Beogradu.

U Egiptu postoji hram posvećen Svetom Savi, a u Jerusalimu (Izraelu), postoji Serbian tauer kao deo manastirskog kompleksa Svetog Save. U prestonici Alžira postoji srpsko vojno groblje Deli Ibrahim, na kome je sahranjeno 324 srpskih vojnika. Groblje je formirano između 1916. i 1919. godine, a obnovljeno (1989) po projektu Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Srbije.

DELI IBRAHIM: Srpsko vojno groblje u Alžiru

 Azijski centar srpskih tragova je Turska, u kojoj danas živi oko 400.000 naših ljudi. Seribelen, Sirbasan i Sirpi, kako Turci nazivaju Srbe, su imena koja nose grad Gordoservon u Bitiniji, selo u vilajetu Anadolija, selo u Čorumu, naselje „Srbi prelaze“ u Samsunu, selo u Karsu, naselje „Srpski seoski knez“ u vilajetu Kaman i Sirli u Istanbulu.

 „Mesto uništenja Srba“ ili Sirpsindigi je srpska varoš u vilajetu Jedrene, dok isto ime nosi i naselje u Istanbulu. Najpoznatiji turski grad ima Beogradsku ulicu, Beogradsku tvrđavu, Srpski saraj na Bakali čaršiji i Srpsko vojno groblje. Postojala je i Srpska pravoslavna crkva u kojoj se svojevremeno molio car Dušan Silni, ali je ona srušena. Postoji jedno pravoslavno groblje. I jedno groblje van grada sa 400 sahranjenih boraca iz jedinice vojvode Stepe Stepanovića, ali još neobeleženo. Ambasada i Generalni konzulat ulažu napore da ovog vojničko srpsko groblje rekonstuišu i ožive kao spomenik kulutre i memorijal u Turskoj.

Serb – kineska provincija i sidnejska četvrt

I u dalekoj Kini ima srpskih imena i toponima. Serba je naziv jednog bivšeg okruga u provinciji (Sičuan), u Tibetanskom autonomnom okrugu Gardze, koji je u sastavu kineske provincije Sičuan (danas deo okruga Sertar).

SERBA: Oblast u Kini

 Na Petom kontinentu postoji gradska četvrt Serb Piter u Sidneju. Australija ima svoju eparhiju SPC sa 37 pravoslavnih hramova, dakle manastira, crkava, kapela, misija na Novom Zelandu, i u portama spomenike srpskim velikanima. Svojevremeno je Nacionalni muzej australije imao i eksponat Srpski vojnik u Velikom ratu. Bio je posvećen srpskim dobrovoljcima iz Australije koji su se za ovu svoju novu domovinu borili u Evropi. Kada je devedesetih godina prošlog veka Srbija došla na loš glas u zapadnoj politici i medijima, Australija je ovaj eksponat srpskog vojnika sklonila iz svog muzeja.

 U svetu postoji 194 nezavisne države i 70 teritorija. Srbi žive u 159 zemalja, ali tragovi srpskog naroda nalaze se na svim kontinentima. Imamo čak 351.000 srpskih toponima. I trebalo bi da postanu srpsku atrakcija, da naši đaci na ekskurzijama, mladi i odrasli turisti posećuju ova “srpska mesta” i na licu mesta uče svetsku istoriju srpskog naroda.

Piše: Marko Lopušina Foto: Wikimedia

Continue Reading
Advertisement
2 Comments

2 Comments

  1. Branko

    June 25, 2020 at 9:50 pm

    I u Juznoj Africi u provonciji Kvazulu Natal u blizini grada Pongola postoji mesto koje se zove Belgrade po nasem Beogradu.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement