Chicago, IL
81°
Partly Cloudy
5:24 am8:09 pm CDT
Feels like: 82°F
Wind: 14mph SW
Humidity: 52%
Pressure: 29.79"Hg
UV index: 2
6 pm7 pm8 pm9 pm10 pm
79°F
79°F
75°F
72°F
70°F
TueWedThuFriSat
86°F / 61°F
75°F / 57°F
75°F / 61°F
79°F / 63°F
73°F / 59°F

Published 1 year ago

By Serbian Times

BLAGO STARO 255 GODINA: Prvi srpski magazin izložen u Biblioteci grada Beograda! (FOTO)

Biblioteka grada Beograda od juče je javnosti omogućila da vidi dragulj naše baštine – prvu srpsku štampanu periodičnu publikaciju “Slaveno-serbski magazin, to est sobranie raznih sočinenia i prevoda: na polzu i uveselenie!”, koja je ispod štamparske prese izašla pre ravno 255 godina u Veneciji.

“Slaveno-serbski magazin” je istovremeno i prvi periodični list na južnoslovenskim jezicima i ima status kulturnog dobra od izuzetnog značaja. Urednik i priređivač bio je slavni Zaharije Orfelin, srpski pesnik, istoričar, bakrorezac, barokni prosvetitelj, graver, kaligraf, enolog, pisac udžbenika i pravoslavni teolog. List je štampan u Veneciji 1768. u “grekopravoslavnoj tipografiji Dimitrija Teodosija”.

-Inspirisan ruskom književnošću, jezikom i kulturom, oblikovan prema evropskom modelu književnih časopisa enciklopedijskog karaktera, s efektima venecijanskog savremenog duha i mode, ovaj prvi srpski i južnoslovenski književni časopis, istovremeno je i autentičan i veran tradiciji srpske pravoslavne crkve, odraz i slika epohe ranog prosvetiteljstva u srpskoj kulturi – kaže Marija Lj. Ivanović, bibliotekar Zavičajnog odeljenja Biblioteke grada Beograda, autor izložbe i kataloga.

Jovan Skerlić je “Slaveno-serbski magazin” nazvao “manifestom istorijskog značaja” jer je Orfelin u “Predisloviju” ukazao na značaj narodne kulture i obrazovanja.

-Zaharije Orfelin uočava da format časopisa, u kome je potrebno ukrstiti najraznovrsnije teme pisane jednostavnim stilom, da svako može da ih razume – može biti idealno mesto za širenje znanja i sreće među ljudima. Zarad opšte koristi on poziva “sve drage patriote, koji o bilo kom korisnom poslu i nauci imaju vesti i umeća”, da se i sami potrude oko svojih dela ili oko prevoda. Osim Orfelinove oduševljenosti demokratizacijom znanja koje se zahvaljujući mnoštvu štampanih knjiga širilo u Evropi, posebno je značajan njegov nacionalno-identitetski usklik, kad navodi i da bi “naročitu i večnu pohvalu” zaslužili oni koji bi “svoj trud i revnost priložili na traženje i prepisivanje drevnosti srpskog naroda” – naglašava Ivanovićeva.

Tekstovi “Slaveno-serbskog magazina” promovisali su najviše moralne vrednosti. Tu su zapažanja arhiepiskopa Teofana Prokopoviča o tome kako vaspitavati decu da budu dobri hrišćani, zatim i “Očevi saveti sinu”.

-Posebno privlači pažnju “Pismo i odgovor na pismo o važnosti žena”, kao i “Sonet” u njihovu čast. Pred nama je jedan od najranijih primera prosvećenog isticanja uloge žene i njenog značaja u društvu. Orfelin srpsku javnost upoznaje i sa književnim oblicima kao što su epigram ili istočnjačka pripovetka sentimentalističkog tipa. Težnju ka stvaranju opšte blagodeti, te vođenju brige o društvu pa i njegovom zdravstvenom prosvećivanju, Orfelin prati praktičnim savetima. On štampa i bibliografiju srpske izdavačke delatnosti svoga vremena, upoznajući srpsku javnost sa dragocenim prikazom aktuelnih kulturnih tendencija – objašnjava Ivanovićeva.

Primerak “Slaveno-serbskog magazina” je fizički obnovljen u okviru projekata Fizičke zaštite, konzervacije i restauracije stare i retke bibliotečke građe Biblioteke grada Beograda i biće dostupan javnosti do 25. maja.

MAGISTAR SLOVENSKIH ŠKOLA

Orfelin je rođen 1726. u Vukovaru, a šire obrazovanje i kaligrafsku veštinu je stekao u Novom Sadu, gde je sedam godina bio “magistar Slovenskih škola”. U Sremski Karlovcima je kod mitropolita Pavla Nenadovića bio “kancelista”, a istovremeno je započeo i književni i grafičarski rad. U Veneciji je kao redaktor, pisac, slikar i bakrorezac radio u štampariji Dimitrija Teodosija od 1764. i verovatno uticao da nabavi ćirilična slova i otvori prvu Slovensku štampariju.

PROČITAJTE VIŠE:

KUPALIŠTA PROŠLOG VEKA: Široke bratele i šorc, ovako su nekada Beograđanke išle na plažu! (FOTO)

VIMINACIJUM SE SELI U ITALIJU: Izložba o rimskim carevima iz Srbije uskoro u “Večnom gradu”!

HUMANITARNA IZLOŽBA: 50 umetnika iz Novog Pazara doniralo svoje radove za narod Turske i Sirije!

Izvor: Novosti
Foto: Biblioteka Grada Beograda

YOU MAY LIKE