Connect with us

Srbija

ZATOČNICI, GUSARI I DELIJE: Zaboravljeni srpski samuraji koji su stvorili evropsku laku konjicu!

Published

on

U Srednjem veku, viteški turniri predstavljali su verovatno najspektakularniji događaj kojem čovek može da prisustvuje. Osim takmičara vitezova i brojnih plemića koji su bili nezaobilazni na ovakvim događajima, turniri su privlačili i mnogo običnog naroda.

Iako ih mnogi prevshodno povezuju sa zemljama kao što su Francuska, Italija i Engleska, viteški turniri odigravali su se i u srednjovekovnoj Srbiji, a njihovi glavni akteri bili su – Zatočnici!

Zatočnici: Srpski samuraji

Nažalost, o životu Srba u Srednjem veku se i dalje nedovoljno zna. Dok su turniri u zemljama Zapadne Evrope ušli u legende, a megdandžije koje su na njima osvajale slavu postali sastavni deo pesama i mitova, kod nas skoro da i nema pisanih tragova.

Zato možda i ne čudi što su u zaborav otišli i srpski vitezovi Zatočnici.

“Zatočnici su bili posebni vitezovi koji su se borili za slavu. Njih nije zanimalo ni bogatstvo, ni politiki ciljevi, ni za koga, a ni zbog čega se bore. Oni su želeli samo da dokažu da su najbolji”, priča Aleksandar Tešić, književnik i jedan od prvih koji su se pozabavili ovim fenomenom iz srpske istorije.

Može se reći da su Zatočnici bili srpski pandan japanskim samurajima, nemačkim Riterima, engleskim Čempionima, francuskim Ševalije Blan, Španskim Kampeadorima i tako dalje. Oni su bili specifična vrsta viteza, kakvi su takođe opisani u viteškim romanima kao što je Ariostov “Pobesneli Orlando”.

Iako mnogima ime Zatočnici može zvučati novo, reč je o zapravo o terminu i tradiciji staroj najmanje 6 vekova. Sa druge strane, naziv koji su ovi srpski zatočnici dobili u Turskoj mnogima je i danas poznat.

Ilustracija: Viteški turniri / Pixabay

“Kada su naši Zatočnici otišli u službu kod Turaka oni su im dali naziv Delije i taj termin se zadržao do današnjih dana. Bili su veliki ratnici i proslavili su nas van granica Srbije, a mi smo im se odužili tako što smo ih zaboravili”, priča Tešić čija se jedna knjiga upravo zove „Vitez zatočnik”.

Problem leži u tome, naglašava Tešić, što se srpski srednjovekovni izvori uglavnom svode na crkvene spise u kojima nema pomena o Zatočnicima. Neki konkretniji tragovi nalaze se u epskim narodnim pesmama.

Najpoznatiji opis Zatočnika dao je francuski putopisac iz 16. veka Nikola de Nikol koga je istoričar Radovan Samardžić preveo na srpski jezik. Na oko dve strane on je opisao ove neobične srpske ratnike.

“Zatočnici su nastali od klasničnih megdandžija, koji su borbu shvatili kao profesiju. Njih je karakterisalo to da su bili vrsni borci koji su se kitili orlovim perjem. Međutim, da bi to mogli da urade morali su u dvoboju da pobede 10 drugih, da budu najbolji”, objašnjava Aleksandar Tešić.

Šta je bilo sa Zatočnicima?

Kada se srpska država raspala krajem 15. veka padom Smedereva, većina Zatočnika je prešla u ilegalu i postali su drumski razbojnici, pa su dobili naziv gusari. Oni su se tako raširili i stigli preko Ugarske čak do Poljske.

U Poljskoj su bili inspiracija za njihovu laku konjicu – legendarne husare. Ovo će vam reći svaki ozbiljniji istoričar u toj zemlji. Gde god da odete na strane sajtove na kojima se raspravlja o Delijama i Husarima videćete da svi priznaju da oni vode poreklo sa naših prostora, da smo im mi bili uzor”, objašnjava Tešić.

Zbog njihove brzine, sposobnosti za manevre i iznenadne napade, husarske jedinice postale su veoma popularne u Evropi. Armije Rusije, Engleske, Francuske i Španije takođe su imale Husare, odnosno laku konjicu koja vuče poreklo od srpskih Zatočnika i kasnije Gusara.

Imena srpskih Zatočnika, nažalost, izgubljena su u istoriji. Postoje indicije i da je legendarni Miloš Obilić svojevremeno bio jedan od njih, međutim to se ne može tvrditi sa sigurnošću.

Izvor: Serbian Times / Istorijski Zabavnik
Foto: Pixabay, Wikimedia Creative Commons

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement