Connect with us

Istorija

VEČNA STRAŽA VAGDIJE I MAŽUBA: Muslimanska porodica čuva groblje srpskih heroja u Tunisu već više od 50 godina!

Published

on

“Ovo je jedna veoma važna fotografija. Na njoj su Vagdija Hamdi i njen sin Mažub. Čuvaju u Tunisu, u mestu Menzel Burgiba, groblje na kome je sahranjeno čak 1790 srpskih vojnika koji su dali život u Velikome ratu. Mi i ne znamo gde je Menzel Burgiba”.

Ovako je glasila objava na Twitter profilu Vučko Kurjački, a mi smo, inspirisani njome, odlučili da Vam ispričamo priču o Menzel Burgibi i o tome kako je došlo do toga da skoro dve hiljada srpskih vojnika koji su se borili u Prvom svetskog ratu ostavi kosti u dalekom Tunisu.

ZABORAVLJENI HEROJI: Srpsko vojničko groblje u Menzel Burgibi Izvor: @ВучкоКурјачки

Srpsko vojničko groblje u Menzel Burgibi se nalazi u istoimenom gradu, koji se nalazi oko 20 km jugozapadno od Bizerte u Tunisu. Posle Albanske golgote za vreme Prvog svetskog rata srpski vojnici su prebačeni na lečenje u logore u Tunisu. Na ovom groblju je u 1208 grobova sahranjeno 1790 srpskih vojnika. Groblje spada u red manje poznatih i retko posećenih, ali ima veliki istorijski značaj.

Među vojnicima koji su lečeni u obližnjoj Bizerti bila je i srpska heroina Milunka Savić.

I NJU SU LEČILI U TUNISU: Milunka Savić

Menzel Burgiba je najveće groblje srpskih vojnika u Tunisu, ali nije i jedino u Severnoj Africi. Postoje čak 24 srpska vojnička groblja širom Tunisa, Alžira i Maroka gde se lečilo preko 41.000 naših vojnika koji su na drugi kontinent prebacivani savezničkim brodovima. računa se da je njih 3.005 ovde okončalo svoje živote.

POSLEDNJE BORAVIŠTE NAŠIH HEROJA: Groblje je restaurirano 1980. godine

Svaki grob u Menzel Burgibi je obeležen livenim metalnim krstom koji je u vidu stilizovanog mača pobodenog u zemlju, sa lovorovom grančicom i ordenom Francuskog ratnog krsta. Izrađeni su po nalogu admirala Geprata, komandanta Francuske vojske u Tunisu.

KRSTOVI U OBLIKU MAČEVA: Groblje je izgrađeno po nalogu francuskog admirala Geprata

General po kome nosi jedna od ulica u Beogradu u luci Bizerta postrojavao je svoje vojnike da bi odali čast pristiglim srpskim mučenicima koje je, zapravo, spasao ultimatum Francuskoj i Engleskoj ruskog cara Nikolaja Drugog Romanova da će Rusija, ukoliko se srpska vojska ne izbavi iz Albanije, sklopiti separatni mir sa Nemačkom.

Na krstovima se nalaze pločice sa imenom i prezimenom vojnika, jedinicom u kojoj je služio i datumom smrti. Na većini pločica napisano je i mesto rođenja. U centralnom delu groblja nalazi se plato sa jarbolima na kojima su zastave Srbije i Tunisa. Na platou se nalazi spomenik u obliku zarubljene piramide sa mermernom pločom na kojoj je napisano „Slava palim srpskim vojnicima za slobodu 1914—1918”.

HEROJI IZ VELIKOG RATA: Spomen beleg našim vojnicima u Tunisu

Upoređivanjem spiskova sahranjenih može se zaključiti da je groblje formirano od 1916. do 1919. godine. Prvi sahranjeni vojnik je Ivanović Ilija, redov 3. bataljona Prvog pešadijskog puka, sahranjen u januaru 1916. godine. Poslednji sahranjeni je Deranović Tasa, redov 5. pešadijskog puka, sahranjen u januaru 1919. godine.

Na ovom groblju je sahranjen i major Mihailo Ristić-Džervinac, zaverenik u Majskom prevratu i šef gorskog štaba Istočnog Povardarja za vreme srpske četničke akcije, kao i veliki broj pripadnika čuvenog Gvozdenog puka.

U blizini Srpskog vojničkog groblja, u okviru katoličkog groblja, nalazi se mauzolej kružne osnove sa šest stubova u kome se nalaze sarkofag i dve urne. Ispod njega je zajednička kosturnica francuskih i srpskih vojnika. Nije poznato koliko je vojnika tu sahranjeno. Na gornjem obodu mauzoleja velikim slovima je ispisano „Francais et Serbes morts pour la patrie”, što znači „Francuzi i Srbi umrli za otadžbinu”.

SLAVNA VREMENA: Kada su Srbi i Francuzi bili najbliži saveznici

Francuski general Gabriel Dolo (Gabriel Dolot) napravio je projekat za kosturnicu veličine 50 m³ iznad koje je mauzolej u grčkom stilu, koji je završen 1. novembra 1920. godine.

U spomen iznemoglim i izranjavljenim vojnicima koji su brodovima iz Soluna francuskim brodovima prebacivani u Afriku spevana je i čuvena pesma, prvobitno znana kapo “Izgnanici”, koja se kasnije u narodu odomaćila kao “KREĆE SE LAĐA FRANCUSKA”. Prvi put je otpevana u Solunskom polju, u logoru neraspoređenih oficira u Mikri 1917. godine.
Pisac ove tugovanke je pešadijski pukovnik Branislav Milosavljević (1879 – 1944).

Prilikom restauracije groblja 1980. godine restauriran je i mauzolej. Urađena je hidroizolacija krova, napravljen je krst, obojen natpis i ceo mauzolej okrečen. Pukovnik u penziji, Luka Nikolić, koji je istraživao ovo groblje tvrdi da su „prilikom rekonstrukcije 1980. krstovi sa imenima sahranjenih skinuti i vraćeni bez ikakvog reda”.

Za vreme obnove groblja 1980. godine angažovani su čuvari koji će čuvati i održavati groblje. Čuvari groblja su Vagdija Hamdi i njen sin Mažub, čija je kuća pored groblja. Vagdija je posao nasledila od pokojnog supruga, koji je prethodno punih 38 godina vodio računa o usnulim srpskim herojima. Kada Vagdija ode Alahu na istinu, Mažub će nastaviti zavet, koji traje već više od pola veka.

NA VEČNOJ STRAŽI: Vagdija Hamdi i njen sin Mažub čuvaju groblje srpskih vojnika

Zahvaljujući ovoj lojalnoj i odgovornoj porodici srpsko groblje je sređeno i očuvano, za razliku od francuskog i italijanskog, koje se nalaze odmah pored njega.

Tunis, prema nekim procenama, godišnje obiđe preko 20,000 srpskih turista. Zanimljivo da nijedna od naših turističkih agencija u svojoj ponudi nema obilazak ovog značajnog istorijskog spomenika. Iako ih većina ima izlete do obližnje Bizerte, nikome nije palo na pamet da u njega uvrsti i odlazak do jednog od najvećih srpskih vojničkih groblja.

Tekst: Serbian Times / Wikipedia / @Vučko Kurjački / Foto: Wikipedia / Ranko Pivljanin

Advertisement