Connect with us

Srbija

SOPOĆANI: Freska iz srpskog manastira proglašena najlepšom iz Srednjeg veka!

Published

on

Freska Uspenje svete Bogorodice je 1961. godine na svetskoj izložbi u Parizu proglašena za najlepšu svetsku fresku čitavog srednjeg veka. Manastir posećuju ljudi različitih vera a od 1979. godine je na Listi svetske kulturne baštine.

Nedaleko od izvora reke Raške i 12 kilometara severno od Novog Pazara, ušuškan podno šumovite planine nalazi se manastir Sopoćani. To je zadužbina kralja Uroša Prvog, najmlađeg sina Stefana Prvovenčano Nemanjića.

Manastir je dobio ime po izvoru pored koga je podignut (slovenski sopot znači izvor). Baš na mestu gde se otvara dolina reke Raške, nedaleko od izvora, nalazi se manastir sa crkvom Sv.Trojice koju je u 13.veku podigao kralj Uroš I tokom svoje vladavine od 1243 – 1276. godine.

Manastir je u ograđenim zidinama a novijeg datuma konaci sa prodavnicom i drugim prostorijama su sa leve strane od ulaza i van ograđene duhovne oaze.

Freske remek dela

-Tačna godina gradnje manastira se ne zna, pretpostavka je da se gradnja odnosi na šezdesete godine 13. veka. Na ovom mestu, izvorištu srpske srednjevekovne države Nemanjića, treći sin kralja Stefana Prvovenčanog je iza sebe ostavio zadužbinu koja svojom veličinom i lepotom nadmašuje sve dotadašnje srpske crkve. Freske manastira Sopoćani su pravo remek-delo umetnosti, što je mnogo godina kasnije Sopoćanima donelo svetsku slavu, – kaže iguman manastira Sopoćani Teoktist.

Freske ovog manastira oslikavali su najbolji majstori vizantijskog stila. On je doveo najbolje umetnike iz sveta Vizanitijskog, iz Carigrada koji su na jedan reprezentativan način oslikali unutrasnjost crkve.

Najpozantnija freska je Uspenje svete Bogorodice koja je, pre više od pola veka, na svetskoj izložbi u Parizu 1961. godine proglašena za najlepšu fresku u svetu čitavog srednjeg veka.

Uspenje Bogorodice, zahvata 40 kvadratnih metara. Na njoj je prikazan bol apostola, arhijereja, jerusalimskih žena, anđela i Hrista zbog smrti Bogorodice.

Freska ima veliku duhovnu važnost za sve pravoslavne vernike. Istoricari kažu da je kralj Uroš I bio veliki
zaljubljenik u umetnost.

Na Listi UNESКO –a od 1979. godine

Na fresci se vidi dvostruka perspektiva. Anđeli okolo su mladići sa krilima i bakljama u ruci. Oni su krupni i prema nama, posetiocu su okrenutu. Okrenuti su upravo prema Hristu. Hrist je centar obe perspektive. U centru je bogočovek Hristos koji u naručju drži bebu. Beba je simbolički prikaz bogorodične duše. Hristos okružen anđelima iznosi bogorodicnu dušu iz Jerusalima, iz Vitlejemskog vrta, u carstvo nebesko. – objašnjavaju fresku monasi Sopoćana.

Sopoćani su jedan od najznačajnijih srpskih kulturnih spomenika, koji je 1979. godine uvršćen na UNESКO – vu listu svetske baštine u sklopu spomenika srednjeg veka objedinjenih pod zaštićenom celinom Stari Ras i Sopoćani.

Tokom perioda osmanlijske vlasti, u XVII veku, manastir je značajno stradao, a obnova manastira Sopoćani je započeta tek nakon 1926.godine. Ponovno naseljavanje je počelo pedesetih godina 20. veka kada ga je naselilo omanje sestrinstvo, koje će u njemu biti do 1996.godine. Od tada, manastir je muški jer ga naseljavaju 10 monaha koji su prešli iz manastira Crna Reka, a sestrinstvo se preselilo u manastir Gorioč kod Istoka u Metohiji.


-U našem manastiru se nalaze tri para moštiju Svetih Кozme i Damjana. Prvi par su braća Rimski, drugi par je živeo na području Turske i Libana i treći par braće Кozme i Damjana su živeli u Siriji. Mošti Кozme i Damjana ovde su prenete 1999. godine iz manastira Zočišta u Metohiji a 2008. godine jedan deo ovih moštiju je vraćen u Zočište a jedan deo je kod nas. Na dan Svetih Vrača, 14. jula, ovaj prostor je oslobođen od Turaka u Prvom Balkanskom ratu 1913. i od tada manastir slavi svete Vrače – govori iguman Teoktist.

Кo počiva u Sopoćanima

Кralj Uroš I, treći sin Stefana Prvovenčanog i unuk Stefana Nemanje, manastir Sopoćane je sagradio kao svoj mauzolej, odnosno kao porodičnu grobnicu. Osim Uroša I, ovde su sahranjeni i otac Stefan Prvovečani, njegova majka kraljica Ana Dandolo (poreklom Mlečanka), arhiepiskop Joanikije I, prvi iguman manastira i knez Đorđe, mlađi Vukanov sin, a Urošev brat od strica. Кralj Uroš posle svoje smrti nije sahranjen u manastiru, jer ga je 1276.godine sa prestola zbacio najstariji sin Dragutin, posle koga se kralj Uroš I zamonašio u manastiru u Humu.

Tek dolaskom na presto kralja Milutina 1282.godine, telo kralja Uroša je prebačeno u manastir Sopoćane.

Tekst/Foto: Zoran Vlašković

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement