Connect with us

Srbija

PRINC FILIP ČESTITAO ĐURĐEVDAN: Slavu zadužbine koju je počeo jedan, završio drugi srpski kralj, a Austrougarima nije uspelo da je unište!

Published

on

Molimo se Svetom Georgiju da čuva sve nas i sav naš narod” – poručio je princ Filip Karađorđević povodom današnjeg praznika Đurđevdana, slave Zadužbine Kralja Petra I na Oplencu.

„Svim svečarima koji Đurđevdan proslavljaju kao krsnu slavu želim da ovaj dan provedu u miru, ljubavi i slozi. Današnji praznik kao svoju hramovnu slavu proslavlja i Crkva Svetog Đorđa na Oplencu, zadužbina mog čukundede Kralja Petra I, u kojoj počivaju svi moji preci“, napisao je princ Filip istakavši da je Đurđevdan ujedno i devojačka slava njegove supruge Danice.

Dolaskom Kralja Petra I na vlast, 1903. godine, Topola kao zavičaj Karađorđevića beleži novi period procvata i već naredne godine se varošica odvaja od sela i postaje samostalna opština i trgovačko-zanatsko naselje. Budući da je Kralj svoju otadžbinu napustio kao dete i u izgnanstvu proveo četrdeset pet godina, vukla ga je jaka nostalgije i osećaj vezanosti za zavičaj svojih dedova. Kralj se ubrzo u potpunosti posvetio ispunjenju amaneta svojih roditelja da se u Topoli izgradi veliki hram u kome bi se sahranjivali svi Karađorđevići. Nadvišeni brežuljak Oplenca bio je kao stvoren za ostvarivanje tog sna.

Kralj Petar I je o svom trošku izgradio dinastičku grobnicu Karađorevića po uzoru na mnogobrojne slične vladarske mauzoleje u Evropi, a u skladu sa pravoslavnom hrišćanskom tradicijom. 

Već 1. decembra 1903. godine raspisan je veliki nacionalni konkurs za izgradnju crkve i grobnice vladara sa zahtevom da to bude monumentalni hram u srpsko-vizantijskom stilu. 

Kamen temeljac položen je 27. Septembra 1907. godine, u isti je uzidana ktitorska povelja, a obavljeno je i osvećenje temelja budućeg hrama Svetog Đorđa na Oplencu.

Izgradnja Kraljevskog mauzoleja započeta je 1. maja 1910. godine. Do kraja naredne godine crkva je ubrzo bila pod kupolnim pokrivačem. Tokom izgradnje, doneta je odluka da se fasada oplati po lepoti nadaleko čuvenim belim mermerom sa obližnje planine Venčac.

Dana 23. septembra 1912. godine arhiepiskop Dimitrije je osvetio crkvu koja je u građevinskom smislu bila skoro gotova. U skladu sa ozbiljnom političkom situacijom, u osvit Balkanskih ratova, osvećenje je proteklo u znatno skromnijim razmerama.

Samo nekoliko dana kasnije, Kralj Petar je bio na bojištima balkanskog rata. U zatišjima između balkanskih ratova 1913. godine i Prvog svetskog rata 1914. godine nastupio je zastoj u dovršenju crkve. Kada je Austrougarska okupirala Srbiju, pred zimu 1915. godine, crkva je bila izložena brutalnom pljačkanju – skinut je i odnet bakarni pokrivač sa kubeta i krovova, kao i bakarna ukrasna oplata sa portala. Nestali su i gromobran, zvona. Polupani su mnogi prozori, mermerni stubići i ornamenti. Pod izgovorom da tu može biti sklonjena važna arhiva, okupatori su oskrnavili grobove u kripti.

SPOMENIK KULTURE: Zbog svoje izuzetne vrednosti crkva je pod zaštitom države

Po povratku u oslobođenu otadžbinu i istorijskom stvaranju državne zajednice – Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Kralj Petar nije dočekao da vidi svoju zadužbinu konačno završenu. Umro je 16. avgusta 1921. godine, a njegov naslednik, Kralj Aleksandar I Karađorđević, lično se starao o njenom završetku. 

U prisustvu Kralja, članova kraljevske porodice i gostiju, 8. septembra 1930.  patrijarh Varnava je osvetio crkvu, a zatim su Karađorđevi posmrtni ostaci svečano preneti iz stare grobnice u mauzolej dinastije na Oplencu.

U gornjem delu crkve nalaze se grobnice osnivača dinastije Karađorđa  (južna pevnica) i ktitora hrama, Kralja Petra Prvog (severna pevnica). Ispod glavnog kubeta, smešten je masivni polijelej od bronze prečnika 9 metara i težine 1500kg. Oblik naopkao postavljene krune predstavlja simbolički lament nad propašću srpskog carstva 1389. godine.

U kripti se nalazi 39 grobnica sa nadgorbnim pločama od dečanskog oniksa. U kripti je sahranjeno 20 članova dinastije od kojih su još dva vladara –Knez Aleksandar i Kralj Aleksandar I.

SVETI ĐORĐE SPASITELJ: Delo čuvenog slikara Paje Jovanovića iznad crkvenog portala

Unutrašnjost hrama je prekrivena raskošnim mozaicima. Preko 3500 m2 zidnih površina prekriveno je sa 40 miliona kockica u 15.000 nijansi. Izvedeno je 725 kompozicija sa 1.500 figura. U oplenačkoj crkvi sabrane su kopije fresaka iz 60 poznatih srednjevekovnih srpskih manastira.

U luneti crkve, iznad portala, nalazi se ulje na platnu “Sveti Đorđe Spasitelj” čuvenog srpskog slikara Paje Jovanovića, koje je predložak za mozaičku ikonu patrona hrama. Ono što je na ikoni specifično jeste da se pored lika svetitelja, kome je umetnik dao prepoznatljive crte lica Vožda Karađorđa, nalaze četiri ocila, heraldičko znamenje na štitu, ali i natpis koji predstavlja Svetog Đorđa, ne samo kao zaštitnika mauzoleja porodice Karađorđević, već i kao spasitelja ili oslobodioca srpskog naroda.

Smatra se da je to delo, koje ima svojstva značajnog kulturnog dobra, nastalo oko 1920. godine.

Zbog svojih izuzetnih vrednosti, hram Svetog Đorđa u Topoli je proglašen za spomenik kulture od izuzetnog značaja.

Tekst/Foto: Serbian Times/Zadužbina dinastije Karađorđević

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement