Connect with us

Srbija

ČUVARI ISTORIJE: Kameni mostovi na Kosovu svedoče o slavnim vremenima (FOTO)

Published

on

Ne zna se tačno od kada Sitnica ne protiče ispod najstarijeg kamenog mosta Vojinovića u Vučitrnu, u Srbiji. Terzijski most kod Đakovice samo je nemi svedok istorije. Mostovi su stavljeni pod zaštitu države Srbije kao nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja na osnovu odluke Zavoda za zaštitu spomenika kulture i prirodnih retkosti još 1949. godine.

“Od svega što čovek u životnom nagonu podiže i gradi, ništa nije bolje ni vrednije od mostova. Oni su važiji od kuća, svetiji su od hramova ali svačiji i prema svakom jednaki i korisni. Podignuti su uvek smisleno, na mesto na kome se ukršta najveći broj ljudskih potreba, istrajniji su od drugih građevina i ne služe ničem što je tajno i zlo. Mostovi spajaju obale reke, ljude, skraćuju puteve i predstavljaju lepotu jednog grada”, pisao je naš nobelovac Ivo Andrić.

U svetu postoje brojne legende o mostovima, o onima preko najvećih reka, najdužim, najvisočijim, najmanjim i onima koji su ostali i bez reka i obala pa su danas izgubili namenu koju su imali u prošlosti ili su ih samo zasenili novoizdrađeni.

Mostovi su sada tu da svedoče o prošlim vremenima, istoriji, nabujalim pa presahlim rekama … O njima svedoče brojne knjige, istorijski dokumentarci, arhiva…

TERZIJSKI MOST: Podignut je preko reke Ribnik krajem XV veka i ima 13 sačuvanih lukova

Spomenik kulture od izuzetnog značaja

Na Кosovu i Metohiji su posebno zanimljiva dva kamena mosta, most Vojinovića u Vučitrnu i Terzijski most kod Đakovice. Zanimljivi su pre svega zbog specifičnosti gradnje ali i po tome što ispod njih odnosno ispod Vojinovića mosta ne protiče više reka Sitnica.

Na drugoj strani, Terzijski most kod Đakovice je dotrajao i uzan pa samo retki pešaci i stoka prelazi njime. Oni su vremenom izgubili namenu zbog čega su svojevremeno izgrađeni.

Terzijski most se nalazi kod sela Bistražina, nedaleko od Đakovice i predstavlja izuzetno značajan primer kamene stare mostogradnje sačuvane u Srbiji. Podignut je preko reke Ribnik (Erenik), verovatno krajem XV veka, da bi svoj današnji izgled dobio u XVIII veku, kada je značajno prepravljen sredstvima bogatog terzijskog esnafa iz Đakovice, po čemu je i dobio ime.

SPOMENIK KULTURE: Terzijski most dotrajao pa samo retki pešaci i stoka prelazi njime

Veliki radovi na obnovi mosta i vraćanju njegovog prvobitnog izgleda su obavljani u periodu od 1982. do 1984. godine i on se danas nalazi pod zaštitom Republike Srbije, kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.
Most je podignut na trasi starog srednjovekovnog karavanskog puta, koji je povezivao Đakovicu sa Prizrenom, na trasi Dubrovnik –Prizren – Skoplje – Solun.

Most je u XVIII veku doživeo ogromne prepravke, koje su mu dale današnji izgled. Radove je finansirao bogati esnaf terzija iz Đakovice, što potvrđuje i uklesani natpis na turskom jeziku, smešten na sredini samog mosta.

Terzijski most ima 13 sačuvanih lukova i izgrađen je od pravilno tesanog kamenja tamnosivih i oker nijansi. Njegova dužina prelazi 190 metara, prvobitna širina kolovoza je bila preko 3.5 metara.

Vojinovića most se nalazi u Vučitrnu i predstavlja najstariji sačuvani kameni most u Srbiji. Potiče sa kraja XIV ili početka XV veka, a, prema narodnom predanju, podigli su ga braća Vojinovići, koje epska pesma pominje kao sestriće cara Dušana (kralj 1331—1346, car 1346—1355).

Bio je napravljen preko reke Sitnice, na trasi karavanskog puta koji je povezivao Dubrovnik sa Skopljem. Most je pod zaštitom Republike Srbije, kao spomenik kulture od izuzetnog značaja. Sredstvima EU most je 2010. godine zaštićen i ograđen.

VOJINOVIĆA MOST: Potiče sa kraja XIV I predstavlja najstariji sačuvani kameni most u Srbiji

Turistička atrakcija

Narodno predanje je izgradnju mosta povezalo sa braćom Vojinović, kojima se pripisuje i obližnja Vučitrnska tvrđava u centru gradića.

Sam most je napravljen od naizmenično ređanog pravilno tesanog kamenja crvene i sive boje. Dugačak je preko 135 metara, krasi ga devet lukova, dok je širina njegovog kolovoza gotovo pet metara. Sami lukovi su asimetrični, a najveći od njih ima širinu od skoro 13 metara.

REMEK DELO: Lukovi su asimetrični, a najveći od njih ima širinu od skoro 13 metara.

Tok Sitnice se vremenom menjao, tako da je prvobitno podignuto 5 lukova oštrih vrhova, da bi im kasnije bilo dozidano još četiri luka, polukružnog oblika. Reka je u narednim vekovima nastavila da menja svoj tok i stvara nanose oko mosta, tako da danas ispod njega više ne teče Sitnica, a usled rečnih nanosa mu je smanjena i ukupna dužina.

Piše: Zoran Vlašković Foto: Zoran Vlašković

Advertisement