Prošle su 33 godine otkad se desio jedan od najstrašnijih ratnih zločina u ratovima devedesetih, na tlu Hrvatske, koji je do danas ostao nekažnjen. Tog dana je razapeto 18 žitelja Gornjih i Srednjih Grahovljana.
Krajem 1991. godine, nakon povlačenja pripadnika Teritorijalne odbrane sa šireg područja pakračke opštine, u strahu od ponavljanja 1941. godine, većina srpskog stanovništva je napustila svoje domove i sklonila se u Srbiju, Bosnu ili delove pakračkih i okučanskih teritorija koje su još bile pod srpskom kontrolom . U nekim selima je, međutim, manji broj, uglavnom starijih meštana, odlučio da ne napušta svoje domove, nadajući se da im niko neće nauditi jer nikome nisu naneli zlo ili nepravdu.
Pripadnici Zbora narodne garde (ZNG), paravojnih snaga tada nepriznate države Hrvatske, ušli su u Gornje Grahovljane rano ujutru 29. decembra 1991. godine, opkolili selo i pokupili sve stanovnike, njih 18 (16 iz Gornje i 2 iz Srednjeg Grahovljana, te su ih uz psovke i pucnjeve odveli u šumu u blizini sela, gdje su ih razapeli i kroz ruke i noge prikovali za stabla drveća i na kraju ih ubili vatrenim oružjem. Među žrtvama je 6 žena, prosečne starosti oko 63 godine. Među ubijenima su Radovan Komlenac (21), njegova majka Dragica Komlenac (53) i njena majka Jevrosima Barijaktar (79). Sve je to posmatrao petnaestogodišnji dečak Slobodan Vidić, unuk streljanog Dušana Vidića (57), koji se toliko bojao da nije mogao ni da trči ni da govori.
Primetivši dečaka, očevidca zločina, ubice su se prepirale šta da rade sa njim – da ga likvidiraju ili odvedu sa sobom. Ovo drugo je prevagnulo, pa su ga odveli u kasarnu u Slavonskoj Požegi, odakle ga je posle nekoliko meseci spasao pakrački policajac Ivo Pedić i odveo u rodno selo Jakšić. Naime, Ivina supruga Radmila je Srpkinja porijeklom iz Gornjih Grahovljana i bila je u bliskom srodstvu sa Slobodanom. Nakon što su komšije zapretile Ivi da će mu baciti bombu u kuću jer je čuvao „četničko derište”, Slobodan je posle pola godine vraćen u požešku kasarnu gde ga je 1993. godine pronašao pripadnik civilne policije UNPROFOR-a, kanadski kapetan. D.B. Nikolsona, i preveo na srpski, gde je ispričao i kako su likvidirani njegovi suseljani.
PROČITAJTE VIŠE:
Nikolson i Slobodan su obišli mesto zločina. Pronašli su eksere i rupe od metaka u stablima drveća, ali nema ostataka. Uvjeren da Slobodan govori istinu, Nikolson je narednih nekoliko mjeseci intenzivno tragao za ostacima grahovljanskih Srba. Jedan trag vodio je do šume u kojoj su likvidirani, a drugi do ribnjaka u selu Marino kod Pakračke Poljane, gde se nalazio jedan od najzloglasnijih logora smrti u ratu devedesetih godina. Zbog opstrukcije i pretnji sa hrvatske strane, groblje nije pronađeno.
Kapetan Nikolson je iznenada morao da napusti Unprofor i vrati se u Kanadu, odakle je ubrzo poslao mnoštvo dokaza Srbima u Okučanima o zločinima u Gornjim Grahovljanima, uz napomenu da je isti materijal predao i svojoj komandi. I pored svega ovoga, posmrtni ostaci grahovljanskih Srba do danas nisu pronađeni.
Slobodan Vidić je poginuo na bihaćkom ratištu 1994. godine i tako je nestao jedini svedok zločina u Gornjim Grahovljanima, za koji do danas niko nije odgovarao ni pred domaćim ni međunarodnim sudovima.
Prema zvaničnom popisu iz 1991. godine, u Gornjim Grahovljanima je živelo 136 (svi Srbi), u Donjim Grahovljanima 188 (155 Srba, 22 Hrvata, 5 Jugoslovena i 6 ostalih), a u Srednji Grahovljani 43 (36 Srba i 7 Jugoslovena) stanovnika. . Prema poslednjem popisu stanovništva iz 2021. godine, u Gornjim Grahovljanima je živelo 9, a u Donjim Grahovljanima 18, bez nacionalne legitimacije, dok u Srednjim Grahovljanima nije bilo nikoga.
POVEZANE TEME:
DA SE NE ZABORAVI: Kako je pre 32 godine izvršen masakr nad Srbima u selu Jošanica!
DA SE NE ZABORAVI: Na današnji dan je u Zagrebu likvidirana porodica Zec, otac, majka i ćerka!
Izvor: Veritas, Foto: Privatna arhiva