SRPSKE ZASTAVE KROZ ISTORIJU: Evo kako su izgledala obeležja srednjovekovnih vladara i kako je nastala trobojka! (FOTO)

Prvi istorijski zapisi o postojanju zastave na srpskom dvoru pojavljuju se tokom 11. i 12. veka. Jedan od glavnih razloga za to je činjenica da u srednjem veku ne postoje nacije u modernom smislu reči, zbog čega su zastave isključivo korišćene kao obeležija plemića i plemićkih porodica.

Istoričari veruju da je jedna od najranijih na ovim prostorima nastala za vreme kralja Vladislava. Ovo saznajemo iz spiska župana Dese, koji je u Dubrovnik poslao delegaciju kako bi vratili stvari iz blagajne njegovog oca, a jedna od njih je i zastava crvene i plave boje opisana kao „vexillum unum de zendato rubeo et blavo“.

Oni dodaju postoje zapisi i o tome kako je Stefan Uroš Dečanski u boju na Velbuždu tokom 1330. godine nosio žutu ili zelenu zastavu, dok je za vreme njegovog sina Dušanakorišćen beli steg sa dvoglavim orlom.

Ubrzo nakon toga dolazi do Kosovskog boja i potpadanje pod tursku vlast, ali simbolika iz srednjeg veka će biti prenesena i u period kada se Krađorđevi i Miloševi ustanici bore za slobodu i samim tim traže vezu sa srednjovekovnim državama i identitetom.

Prilikom borbi ustanici su sa sobom nosili zastave i to uglavnom sa simbolom krsta, a jedan od najboljih dokaza za to je slika Paje Jovanovića „Zbor ustanika u Takovu 1815.“, gde je više nego očigledno da Miloš Obrenović nosi barjak sa crvenim krstom.

Istoričari objašnjavaju da je njihova simbolika u tom periodu hrišćanska iz očiglednih razloga – borba protiv Osmanlija, ali i da oslikava identitet jednog naroda.

Nakon što se Srbija izborila za svoju autonomnost u okviru Osmanskog carstva, širom Evrope se javlja ideja o državama i pripadanju određenoj nacionalnosti. Stoga ne čudi da je već u svom prvom Sretenjskom ustavu iz 1835. godine, kneževina Srbija odredila izgled svoje zvanične zastave – raspored je bio drugačiji nego kod one danas, a umesto plave boje se navodi „čelikasto ugasita“.

Stručnjaci ističu da ovaj odabir nije bio slučajan i da u njemu postoji dosta simbolike, jer su to boje francuske zastave iz perioda revolucije, dok je krst sa ocilima na štitu oivičen granicom masline sa jedne i hrasta sa druge strane. Međutim, ona nije bila dugo u upotrebi je je za manje od dva meseca doneseni ustav ukinut.

Tri godine kasnije, nakon donošenja novog, Miloš insistira da zastava bude slična ruskoj, stoga boje dobija nov raspored i grb. Tada po prvi put ima raspored boja koji je u upotrebi do danas – crveno-plavo-bela, s tim što su njen levi gornji ugao krasile četiri zvezdice čija simbolika je bila odanost sultanu.

Kada je Milan Obrenović proglašen za kralja, Srbija 1882. godine menja i zastavu u skladu sa potrebama svog suverena a krst i ocila menja sa dvoglavim orlom i krunom. Ovaj izgled je zadržan i tokom narednog perioda, a veće izmene je pretrpela nakon Drugog svetskog rata i promene ideologije pa su simboli kraljevstva zamenjeni petokrakom zvezdom.

Skoro pola veka ona će biti glavna karakteristika zastave, pre nego što je 1991. godine i ukonjena.

Zvanično, danas postoje dve varijante zastave Republike Srbije, Državna sa grbom i Narodna ili „trobojka“ i koriste se od 11. novembra 2010. godine. Međutim, njene karakteristike i obeležija kriju priče koje govore o dugoj istoriji, borbi za slobodu i identitet koji seže još u srednji vek, a popularno narodno verovanje govori da crvena boja na njoj predstavlja krv junaka koja je prolivena za slobodu, plava nebo i beskraj kome se teži, a bela majčino mleko koje hrani decu.