Connect with us

Istorija

VEKOVI ZA PONOS: Na današnji dan štampana je prva knjiga na srpskom-Oktoih prvoglasnik!

Published

on

Četrdesetak godina nakon što je na svojoj presi u Mainzu nemački štampar Johan Gutenberg štampao prvu knjigu u svetu i samo godinu danas nakon otkrića Amerike, na brdu Obod kod Rijeke Crnojevića i na Cetinju svet je na današnji dan ugledala godine prva pečaćena knjiga na srpskom jeziku i jedna je od najviše korišćenih bogoslužnih knjiga u Srpskoj pravoslavnoj crkvi – Oktoih prvoglasnik.

Štamparija Crnojevića ili Cetinjska štamparija je jedna od najstarijih ćiriličkih i slovenskih štamparija, a ujedno i najstarija srpska, odnosno južnoslovenska štamparija, koja je radila od 1493. do 1496. godine na Cetinju, pod upravom jeromonaha Makarija i pod pokroviteljstvom Đurđa Crnojevića, vladara Crne Gore.

OKTOIH PRVOGLASNIK: Prva srpska štampana knjiga

Iz Crnojevića štamparije nakon Oktoiha prvoglasnika, izašlo je još četiri dela: Oktoih petoglasnik koji je štampan verovatno u toku 1494. godine kao logični nastavak prethodne knjige, Psaltir sa posljedovanjem, koja je sa tehničke strane najsavršenija, Molitvenik, knjiga koja je sadržala tekstove liturgije za posebne potrebe i Četvrto jevanđelje.

Sve ove knjige štampao je Jeromonah Makarije, koji ne samo da je bio vešt i talentovan štampar, već i darovit i uman mislilac i bogoslov. Kao takav ostavio je dubok trag, koristeći se štampom kao nosiocem razvoja.

Oktoih je i sam po sebi remek-delo vredno divljenja. Dimenzija 254×186 mm, na 269 listova (538 strana), štampan je na papiru u dve boje (crna i crvena), u stilu renesanse. Ukrašen je inicijalima i zastavicama, a na naslovnoj strani ima zastavicu sa ukomponovanim grbom Crnojevića i inicijalom “P”.

U predgovoru Oktoiha piše:

  • “Poveljenijem gospodina Đurđa Crnojevića, ja Hristu rab svještenik Makarije, rukodjelisah sije pri vaseosvještenom mitropolitu kir Vavili“.

Štampanje i ukrašavanje Oktoiha prvoglasnika izvelo je sedam monaha pod budnim okom jeromonaha Makarija.

Oktoih je štampan u relativno velikom broju, od čega je do danas sačuvano 105 primeraka. To ukazuje želju izdavača da knjiga bude distribuirana i u okolne krajeve.

PROČITAJTE JOŠ:

OD SVETOG NIKOLE, DO KOKA KOLE: Evo kako su nastale legende o Deda Mrazu i Božić Bati!

ISTORIJSKA FOTOGRAFIJA: Evo kako su izgledale mis Srbije i Hrvatske pre 90 godina! (FOTO)

POČAST VIDI POPOVIĆ: Srpska inovatorka koja je patentirala najjači izolacioni materijal na svetu!

O tome koliko je štampanje ovog dela bilo važno govori i ovaj podatak – list “Onogošt” u broju 27. iz 1899. godine donosi pismo iz Zagreba u kome tadašnji premijer Velike Britanije Vilijam Gledston iznosi mišljenje da su Srbi imali štampariju pre Oksforda i drugih sličnih naučnih centara u Evropi. Štamparija Crnojevića zapravo je prva državna štamparija u svetu.

Oktoih se danas smatra remek delom štamparstva. Prva štampana knjiga na Balkanu je vekovima bila predmet interesovanja mnogih istoričara, paleologa, bibliologa, istoričara umjetnosti i grafičkih dizajnera. Zahvaljujući njihovim istraživanjima, danas imamo obimnu literaturu o ovoj knjizi, što nedvosmisleno potvrđuje veliki značaj i literarnu, naučnu i kulturološku vrednost Oktoiha i same Crnojevića štamparije.

Izvor: Espreso Foto: Wikipedia

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement