PRED GODIŠNJICU „OLUJE“: Vojna akcija u kojoj je stradao najveći broj civila u istoriji!

Četvrtog avgusta 1995. godine, oružane snage Republike Hrvatske, uz podršku SAD-a i NATO-a, u saradnji sa Hrvatskim vijećem obrane (HVO) i Armijom Bosne i Hercegovine (A BiH), izvršile su agresiju na Srpsku autonomnu oblast Krajina (Dalmacija, Lika, Kordun, Banija), u sastavu tadašnje Republike Srpske Krajine (RSK). Agresija je izvršena uprkos činjenici da je ta oblast bila pod zaštitom UNPROFOR-a, kao i da su dan ranije predstavnici RSK prihvatili predlog međunarodne zajednice o mirnom rešavanju sukoba.

Protiv krajinskih Srba (oko 230.000 stanovnika i oko 30.000 vojnika) angažovano je oko 200.000 vojnika, od čega je direktno u operaciji učestvovalo 138.500 pripadnika HV-a, MUP-a i HVO-a. Uz podršku A BiH i NATO-a, agresor je imao znatnu nadmoćnost, a omjer vojnika bio je najmanje sedam prema jedan u korist agresora.

Nakon nekoliko dana neravnopravne borbe, slomljen je otpor Srpske vojske Krajine (SVK). Narod Srpske autonomne oblasti Krajina, više od 220.000 ljudi, preduzeo je najveću seobu, krećući se na istok, prema Republici Srpskoj. Mnogi koji nisu želeli ili mogli da napuste svoja ognjišta bili su ubijani, a na hiljade Srba stradalo je u izbegličkim kolonama i tokom napada na Petrovačkoj i Prijedorskoj cesti.

SAZNAJTE VIŠE:

Na evidenciji „Veritasa“ nalazi se 1.903 poginula i nestala Srbina, od kojih je 1.247 (66%) civila, a oko 564 (30%) su bile žene. Mnogi su bili stariji od 60 godina. Rasvetljena je sudbina 1.284 osoba, dok je 619 (33%) i dalje nestalo, od kojih je 469 civila, među kojima 240 žena.

Nakon operacije, koja je nosila naziv „Oluja“, više od 1.500 pripadnika SVK je preživelo zarobljavanje, ali su mnogi suđeni i osuđeni za ratne zločine. Krajina je opljačkana, uništena i spaljena, a srpske crkve, spomenici i kulturna baština bili su rušeni.

Prethodne operacije („Miljevački plato“, „Maslenica“, „Medački džep“, „Bljesak“) su takođe sprovođene po taktici “spržene zemlje”, ali je operacija „Oluja“ bila najkrupnija i najdestruktivnija. Zločini nad Srbima ostali su nedovoljno kažnjeni, a Savet bezbednosti UN-a nije doneo kaznene mere protiv agresora.

Američki ambasador u Hrvatskoj iz tog perioda, Piter Galbrajt, kasnije je potvrdio da su SAD podržale napad na Krajinu kao deo strategije za zaštitu Bihaćkog džepa. Istovremeno, Hrvatska je snosila minimalne posledice za zločine počinjene tokom operacije „Oluja“, iako je ratni zločin bio očigledan.

Nakon „Oluje“, hrvatski sudovi su pravosnažno osudili samo dve osobe za ratne zločine, dok je Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) osudio hrvatske generale Antu Gotovinu i Mladena Markača. Iako je prvostepena presuda bila osuđujuća, Žalbeno veće ih je oslobodilo svih optužbi.

Međunarodni sud pravde (MSP) kvalifikovao je operaciju „Oluja“ kao akciju etničkog čišćenja, ali nije utvrdio da su hrvatski lideri imali „genocidnu nameru“. Srbija, kao strana u postupku, nije reagovala na presudu iz 2015. godine, čime je ona postala pravosnažna.

Danas, Hrvatska se suočava s procesima istorijskog revizionizma, gde je na površinu izašla i rehabilitacija ustaštva. Nedavni koncert pevača Marka Perkovića Tompsona, koji je podržan od strane velikog broja mlađih ljudi i visokih državnih zvaničnika, izazvao je zabrinutost zbog podrške neofašizmu i neonacizmu. Evropska unija je reagovala tek nakon dužeg vremena, i to sa izrazitom rezignacijom.