Connect with us

Srbija

OSTACI SLAVNIH VREMENA: Ova dva kamena mosta na KiM odolevaju vekovima iako su izgubili namenu! (FOTO)

Published

on

Ne zna se tačno od kada Sitnica ne protiče ispod najstarijeg u Srbiji kamenog mosta Vojinovića u Vučitrnu. Mostovi su stavljeni pod zaštitu države Srbije kao nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja na osnovu odluke Zavoda za zaštitu spomenika kulture i prirodnih retkosti još 1949. godine

“Od svega što čovek u životnom nagonu podiže i gradi, ništa nije bolje ni vrednije od mostova. Oni su važiji od kuća, svetiji su od hramova i svačiji i prema svakom jednaki i korisni. Podignuti su uvek smislemno, na mesto na kome se ukrštava najveći broj ljudskih potreba, istrajni su od drugih građevina i ne služe ničem što je tajno i zlo. Mostovi spajaju obale reke, ljude, skraćuju puteve i predstavljaju lepotu jednog grada”, pisao je o mostovima naš književnik, nobelovac Ivo Andrić.

U svetu ima mnogih legendi o mostovima, onima preko najvećih reka, onim najdužim, najvisočijim nad rekama, najmanjima… Ali ima mostova koji su ostali i bez reka i obala pa su danas izgubili namenu koju su imali u prošlosti. Ili pak, zastareli su pa su pored njih izgrađeni novi moderni mostovi. Sada su tu da svedoče o prošlim vremenima, istoriji, nabujalim pa presahlim rekama. Svedoče uglavnom iz knjiga, istorijskih dokumenata, arhiva…

Terzijski most kod Đakovice

Izuzetne kamene građevine

Na Кosovu i Metohiji su posebno zanimljiva dva kamena mosta, most Vojinovića u Vučitrnu i Terzijski most kod Đakovice. Zanimljivi su pre svega zbog specifičnosti gradnje ali i po tome što ispod njih, Vojinovića most kod Vučitrna, ne teče više reka Sitnica. Na drugoj strani, Terzijski most kod Đakovice je dotrajao i uzan pa samo retki pešaci i stoka prelazi njime. Jednostavno ovi mostovi su izgubili namenu zbog čega su svojevremeno graćeni.

Terzijski most se nalazi kod sela Bistražina, nedaleko od Đakovice i predstavlja izuzetno značajan primer kamene stare mostogradnje sačuvane u Srbiji. Podignut je preko reke Ribnik (Erenik), verovatno krajem XV veka, da bi svoj današnji izgled dobio u XVIII veku, kada je značajno prepravljen sredstvima bogatog terzijskog esnafa iz Đakovice, po čemu je i dobio ime. Veliki radovi na obnovi mosta i vraćanju njegovog prvobitnog izgleda su obavljani u periodu od 1982. do 1984. godine i on se danas nalazi pod zaštitom Republike Srbije, kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.

Terzijski most kod Đakovice

Most je podignut na trasi starog srednjovekovnog karavanskog puta, koji je povezivao Đakovicu sa Prizrenom, a na putu Dubrovnik –Prizren – Skoplje – Solun.

Most je u XVIII veku doživeo ogromne prepravke, koje su mu dale današnji izgled. Radove je finansirao bogati esnaf terzija iz Đakovice, što potvrđuje i uklesani natpis na turskom jeziku, smešten na sredini samog mosta.

Most je izgrađen od pravilno tesanog kamenja tamnosivih i oker nijansi. Njagova dužina prelazi 190 metara, prvobitna širina kolovoza je bila preko 3.5 metara, a most sačinjava 11 zaobljenih lukova, između kojih su ugrađene niše.

Kamena ploča na Terzijskom mostu kod Đakovice

Vojinovića most se nalazi u Vučitrnu i predstavlja najstariji sačuvani kameni most u Srbiji. Potiče sa kraja XIV ili početka XV veka, a, prema narodnom predanju, podigli su ga braća Vojinovići, koje epska pesma pominje kao sestriće cara Dušana (kralj 1331—1346, car 1346—1355).

Bio je napravljen preko reke Sitnice, na trasi karavanskog puta koji je povezivao Dubrovnik sa Skopljem. Most je pod zaštitom Republike Srbije, kao spomenik kulture od izuzetnog značaja. Sredstvima EU most je zaštićen i ograđen.

Most Vojinovića u Vučitrnu

Mame turiste

Narodno predanje je podizanje mosta vezalo za braću Vojinoviće, kojima se pripisuje i obližnja Vučitrnska tvrđava u centru gradića, dok su stilske analize smestile doba podizanja mosta na kraj XIV ili početak XV veka. Sami Vojinovići, kao vlastela, su postojali u prvoj polovini XIV, dok ih epska poezija navodi kao sestriće cara Dušana. Sam Vučitrn nije pripadao njihovoj oblasti (koja je sezala do obližnjeg grada Zvečana), ni u doba njihove najveće snage pod Vojislavom Vojinovićem (oko 1355-1363) i Nikolom Altomanovićem (1366-1373), ali se u Vučitrnu, početkom XV veka, pominje dvor Brankovića, koji su bili u rodbinskim vezama sa Vojinovićima (sestra Branka Mladenovića (oca Vuka Brankovića) Ratoslava je bila udata za Altomana Vojinovića (oca Nikole Altomanovića).

Sam most je napravljen od, naizmenično ređanog, pravilno tesanog, kamenja crvene i sive boje. Dugačak je preko 135 metara sa devet lukova, dok je širina njegovog kolovoza gotovo pet metara. Sami lukovi su asimetrični, a najveći od njih ima širinu od skoro 13 metara.

Most Vojinovića u Vučitrnu

Tok Sitnice se vremenom menjao, tako da je prvobitno podignuto 5 lukova oštrih vrhova, da bi im kasnije bilo dozidano još četiri luka, polukružnog oblika. Reka je, u narednim vekovima, nastavila da menja svoj tok i stvara nanose oko mosta, tako da danas, a tako je više od dva veka , ispod njega više ne teče Sitnica, a usled rečnih nanosa mu je smanjena i ukupna dužina.

Terzijski most kod Đakovice i most Vojinovića u Vučitrnu poduže je kako su izgubili namenu koju su imali vekovima . Danas su s pravom nepokretna kulturna dobra od izuzetnog istorijskog značaja koji mame turiste i znatiželjnike starina.

PRATITE NAS I NA INSTAGRAMU:

Piše: Zoran Vlašković
Foto: Zoran Vlašković

Advertisement