Connect with us

Srbija

JEDNA REKA IDE U DVA MORA: Ovako nešto postoji samo na dva mesta na svetu, jedno je na našem Kosovu

Published

on

U svetu postoje dva slučaja bifurkacije, Nerodimke na Kosmetu i reke Kasikijare u Brazilu u Južnoj Americi, gde voda iz rečnih tokova odlazi u dva različita mora.

U Donjem i Gornjem Nerodimlju, nekada velikim, čisto srpskim selima, pored istoimene reke Nerodimke, četiri kilometra zapadno od Uroševca, postoje mnoge prirodne znamenitosti i karakteristike iz istorije.

Donje Nerodimlje  je najpoznatije po tome što se u njemu nalazi jedna od  samo dve retkosti u svetu, bifurkacija (potiče od latinske reči bifurcus – razveden). Osobenost bifurkacije je u tome što se Nerodimka u ovom selu  račva u dva sliva, Crnomorski i Egejski. 

Bifurkacija Nerodimke je zabeležena i u Gračaničkoj Povelji kralja Milutina iz 1321 godine.

 Ozidano račvanje

Bifurkacija, ili, kako je geografi još označavaju, račvanje, grananje, deljenje, razvrstavanje ili cepanje jedne reke, postoji još samo u Brazilu u Južnoj Americi, gde reka Kasikijara delom utiče u Orinoko koja teče u Karipsko more. Drugi krak ove reke se uliva u Rio Negro, koja je leva pritoka najveće reke na svetu, Amazona, koji se uliva u Atlantski okean.

POD ZAŠTITOM DRŽAVE: EU pomogla da se račvanje reke ozida

A u Donjem Nerodimlju Nerodimka se račva levim krakom u reku Salizlijo koja se uliva onda Sitnicu, pa Ibar, Moravu, Dunav i Crno more. Drugi, desni krak planinske reke, duge devet kilometara od bifurkacije do izvora na Drmanskoj glavi, u severnom delu Nerodimske planine na Šar planini, ide u Lepenac, onda Vardar pa u Egejsko more.

Strane vrhova Šar planine, iznad izvora Nerodimke, ”dele” vodu u sva tri morska sliva u Srbiji: Crnomorskom, Jadranskom i Egejskom moru.

Oko njenog gornjeg toka formirano je jedno od prestoničkih središta Kraljevine Srbije u srednjem veku, sa dvorcem u Nerodimlju koje su štitila  kamena utvrđenja Veliki i Mali Petrič.

Mesto bifurkacije Nerodimke je od pre par godina ”modernizovano’‘, nakon što je Evropska Unija platila da se 30 metara pre i posle račvanja reke korito reke ozida pa bifurkacija više nije blatnjava, kao ni prilaz do nje.

Zaštićenta zakonom

Mesto bifurkacije je ušuškano u bujnoj vegetaciji zelenih, odmaklim prolećem, probuđenih  pašnjaka, šuma i par velikih topola, a prirodni mir remete samo pčele i poj ptica. Vazdušnom linijom, 15-tak kilometara južno, kao na dlanu, dominira planinski vrh Ljuboten na Šari sa 2.498 metara nadmorske visine. Snežni vrhovi gorostasne planine i prošaranost brojnih dolina punih snega u odmaklom junu na prostranoj visokoj Šar planini odaju tajnu otkud ovaj naziv planine.

STARI MLIN: Nalazi se na samom račvankju reke Nerodimke u dva morska sliva

 Na samo dvadeset metara od račvanja Nerodimke nalazi se veliki kameni mlin  za koji se veruje da ima 600 godina. Četiri vodenička kamena i danas obavljaju meljavu žita, a pokreće ih tok Nerodimke koji ”putuje” za Lepenac i dalje za Egejsko more. Stari mlin je vekovima mleo žito sa plodnih kosovskih i metohijskih polja. Krak Nerodimke levo, koji odvaja za Sitnicu, i krajnje odredište Crno more, nema drugu namenu osim zalivanja bašti i navodnjavanja livada, jer ima ravničarski tok.

Bifurkacija Nerodimke kao prirodna retkost je veoma privlačna za naučne studije i posetioce i ima veliki edukativni, naučni i turistički značaj. Od 1979. godine je zaštićena zakonom Srbije kao specijalni prirodni rezervat. Zaštićena površina rezervata je 12.7 hektara.

U centru Uroševca ima više putokaza koji označavaju pravac gde se nalazi bifurkacija na Nerodimki, jedina u Evropi. A posetioca ima, sve češće i više iz čitavog sveta.

Tekst&Foto: Zoran Vlašković

Advertisement