Antibiotik koji je spasao milione života širom sveta nije nastao u velikim svetskim laboratorijama, već u Zagrebu, gde je tim jugoslovenskih naučnika početkom osamdesetih godina razvio azitromicin, jedan od najčešće korišćenih antibiotika današnjice.
U istraživačkom institutu farmaceutske kompanije Pliva, 1980. godine uspešno je sintetizovan azitromicin, poznat pod nazivom Hemomicin. Na projektu je radio tim stručnjaka predvođen dr Slobodanom Đokićem iz Crne Gore, dok su značajan doprinos dale hemičarke Gabriela Kobrehel, Gorijana Radobolja-Lazarevski i Zrinka Tamburašev.
Nakon uspešne sinteze, lek je patentiran 1981. godine i ubrzo privukao pažnju međunarodne farmaceutske zajednice. Njegov značaj prepoznala je američka kompanija Pfizer, koja je 1986. godine sa Plivom potpisala ugovor o licenciranju. Time je započeo globalni put antibiotika koji će postati jedan od najčešće propisivanih lekova za lečenje bakterijskih infekcija.
Danas se azitromicin koristi širom sveta za lečenje različitih oboljenja, uključujući infekcije disajnih puteva, upale uha, streptokokne infekcije grla i upale pluća. Na međunarodnom tržištu poznat je pod nazivima Sumamed i Zitromax, a njegova efikasnost i jednostavna primena doprineli su velikoj zastupljenosti u savremenoj medicini.
Pored naučnog uspeha, tim istraživača ostvario je i značajne profesionalne rezultate. Objavili su veliki broj naučnih radova i zaštitili više od dvadeset patenata u Jugoslaviji i drugim zemljama sveta. Njihov doprinos prepoznala je i međunarodna stručna javnost, pa im je Američko hemijsko društvo dodelilo prestižnu nagradu „Heroji hemije“. Priznanje je uručeno Gabrieli Kobrehel, dok je dr Slobodanu Đokiću dodeljeno posthumno.
Priča o nastanku azitromicina ostaje jedno od najvećih naučnih dostignuća nastalih na prostoru bivše Jugoslavije. Ovaj primer pokazuje da vrhunska istraživanja i inovacije mogu nastati i van najvećih svetskih naučnih centara, ostavljajući trajan trag u globalnoj medicini i unapređenju zdravlja miliona ljudi.
OSTALE TEME:
Izvor: SerbianTimes, Foto: Pixabay