GENERALNI KONZUL BOŽOVIĆ: Uspeh naših ljudi u SAD je ključan za razvoj srpsko-američkih odnosa!

Generalni konzul Republike Srbije u Njujorku Vladimir Božović smatra da u budućnosti više nikada „neće biti mesta za destruktivne i nazadne politike koje su u prošlosti neprirodno odvajale Srbiju i SAD“.

„Imenovanje za generalnog konzula Republike Srbije u Njujorku, uz neminivni osećaj ponosa, doživljavam preuzimanje značajne odgovornosti za aktivnosti na dobrobit Srbije i njene dijaspore u SAD. Nakon više decenija u politici i diplomatiji — svestan sam da mi je ovo jedinstvena prilika da predstavljam svoju zemlju u finansijskom i političkom centru sveta — spreman sam da, u okviru svih svojih mogućnosti, doprinosim jačanju bilateralnih odnosa sa SAD, kao i boljem povezivanju naše dijaspore sa Srbijom, kaže konzul Božović u svom autorskom tekstu koji je objavio portal Pavlović tudej.

Ja nisam ovde prvi put. Moj prvi dolazak u Njujork vezan je za dr Dušana Kosovića, čuvenog psihoanalitičara i neuropsihijatra, koji je svojim delom zaslužio mesto u prestižnoj knjizi „Ko je ko u Americi.“ Kosović je medicinu završio u Jugoslaviji, a kada je shvatio da u rodnoj zemlji ne može da napreduje, uputio se 1965. godine u Ameriku. Objavio je veliki broj značajnih knjiga, među kojima i „Problemi adaptacije Jugoslovena na američku kulturu.“ Taj problem očigledno dr. Kosović nije imao, jer je bio član američkih akademija za psihoanalizu, kliničku psihijatriju i Njujorške akademije nauka. Duboko impresioniran njegovom ličnošću i uspehom, imao sam sreću da budem pod njegovim uticajem tokom svojih formativnih godina. To mi je omogućilo da iz prve ruke steknem uvid u to šta znači uspeh naših ljudi u SAD i Njujorku, kao i u značaj tog ljudskog kapitala za razvoj srpsko-američkih odnosa i same Srbije.

Međutim, nezavisno od mog privilegovanog iskustva i proizašlog afiniteta, smatram da, uzimajući u obzir istorijat bilateralnih odnosa i ulogu srpske zajednice u izgradnji ove impresivne zemlje, zadatak generalnog konzula Srbije u Njujorku se nužno pretvara u misiju.

Dovoljno je podsetiti se nekih podataka. Prva seoba Srba ka Americi, od oko 150.000 ljudi, trajala je sve do Prvog svetskog rata. Prvo se ulazilo preko Kalifornije, koja je bila poljoprivredni raj, a potom i zlatni rudnik, pa su srpski pioniri naseljavali zapadne gradove, Los Anđeles i San Francisko. Ubrzana industrijalizacija SAD na početku XX veka pomerila je američke Srbe iz Kalifornije na istok, u Pensilvaniju i Ilinois.

U samom Njujorku, 1899. godine, “Društvo sjedinjenih Srba” priredilo je godišnju zabavu. Prvo je izveden kulturni program, tokom kojeg je pevalo “Njujorško srpsko pevačko društvo” i svirao guslar srpske junačke pesme. Na čelu društva tada je bio Vasa Dinić, a izdavali su svoj list “Njujorški glasnik.” Godine 1905. novine su pisale o Srbima milionerima u Americi. Tako je Srbin Bokelj u Njujorku, Toma Srzentić, bio smatran za milionera. Bio je inače “finansijer,” na čelu jedne velike banke. U Njujorku je tada bio i drugi Srbin milioner — Mita Lujanović, rodom iz Oršave. Nakon što je bio srpski dobrovoljac u srpsko-turskom ratu, stigao je u novi svet, gde se obogatio.

Po završetku rata 1945. započeo je treći talas useljavanja Srba u SAD, koji je trajao punih dvadeset godina. Tada se uselilo oko 250.000 bivših ratnih zarobljenika, izbeglica i raseljenih lica, protivnika komunizma u novoj Jugoslaviji, kojima je Amerika davala status političkih emigranata. Njihova glavna američka luka bio je Njujork.

Američkim Srbima su u petom talasu doseljavanja, izazvanom građanskim ratom 1991. i raspadom SFRJ, počeli da se pridružuju izbeglice, stručnjaci i mlada srpska inteligencija.

Sumarno, Srbi su za dva veka uspeli da postanu deo istorije Sjedinjenih Američkih Država. Tu istoriju prvi su ispisivali brodski slepi putnik Đorđe Šagić, episkopi Dabović I Velimirović, Mardarije, Nikolaj, Dionisije, naučnici Mihailo Pupin i Nikola Tesla, Jovan Dučić, kralj Petar II Karađorđević, princ Andreja i kneginja Jelisaveta, košarkaš Petar „Pit“ Maravić, glumac Mladen Sekulović, poznat kao Karl Malden, pisci Vilijam Jovanović, Čarls Simić i Stiv Tešić, reditelj Piter Bogdanovič, senator Džordž Vojinović i članica Kongresa Helen Delić-Bentli. Danas se srpska zajednica može podičiti, između ostalih, Marinom Abramović i Nikolom Jokićem.

Kada je u proleće 2010. američki fotograf Lari Malete iz Hjustona odlučio da poseti zemlju rođenja svog čukundede Đorđa Šagića, prvog srpskog pionira u SAD, poznatijeg kao Džordž Fišer, napravio se pun krug srpske istorije u Americi.

Srpska kolonija sa zvaničnim brojem od nekoliko stotina hiljada ljudi u velikoj Americi ima status “male etničke zajednice.” Ovaj broj nikada nije održavao realnu brojnost i donekle je ograničavao adekvatnu vidljivost zajednice. Ipak, najvažnije od svega je to što su američki Srbi sačuvali svoj identitet. Nesporno je da najveću zaslugu u tome ima Srpska pravoslavna Crkva, čiji su hramovi i danas glavna mesta okupljanja pripadnika naše zajednice.

Srpska zajednica u SAD predstavlja impresivan ekonomski, kulturni i intelektualni potencijal. Kada govorim o potencijalu, ne mislim samo na ljude koji se vraćaju — a kojih je sve više jer se Srbija razvija, naročito u poslednjih deset godina — i svojim znanjem i sposobnostima u Srbiju unose nove ideje, načine razmišljanja i poslovanja, već mislim i na sve one koji žive u SAD i koji su prave spone između Srbije i SAD.

Danas uspešan razvoj Srbije potvrđuje i činjenica da je Stiv Vozniak nedavno postao srpski državljanin. U pitanju je jedan od najznačajnijih modernih pronalazača i simbola globalnog tehnološkog napretka, čije interesovanje za naše državljanstvo je naišlo na snažnu podršku predsednika Vučića, što je kulminiralo mojom nedavnom čašću i privilegijom da uručim srpske pasoše i Stivu Voznijaku i njegovoj supružnici Dženet.

U ovom kontekstu, potrebno je podvući i ono što bi trebalo da se podrazumeva – srpska mladost je naša najveća šansa i bogatstvo, kao i ulaznica za neka bolja vremena. Danas se broj srpskih studenata na američkim univerzitetima meri hiljadama. To je jedan od razloga zbog kojih sam siguran da više nikada neće biti mesta za destruktivne i nazadne politike koje su u prošlosti neprirodno odvajale Srbiju i SAD, uprkos zajedničkim civilizacijskim imeniteljima i aspiracijama.

Nezavisno od svih pozitivnih okolnosti, u politici i diplomatiji nema jednostavnih rešenja, ni lakog napretka. Opterećenja iz proteklog perioda se ne mogu ignorisati ali odnosi naše zemlje sa SAD su u konstantnom usponu. Od izuzetne je važnosti da Srbija konačno imamo vodeći tim ljudi, kao i volju, znanje i mogućnosti da te prirodno dobre veze prenesemo i na polje politike.

Jednako koliko su SAD važne za ostvarivanje srpskih interesa u regionu, Evropi i svetu, SAD nemaju prirodnijeg partnera na Balkanu za ostvarivanje svojih interesa od Republike Srbije, koja je kroz istoriju do danas ostala centar Balkana — geografski, ekonomski, diplomatski i politički. Ništa ne može zaobići Beograd. To je, naravno, teško breme, ali i velika prilika koju konačno pretvaramo u svoju korist. U tome je uloga srpske zajednice u SAD ne samo nezaobilazna, nego nužna i nezamenljiva.