Connect with us

Srbija

DANAS CEO SVET SLAVI SRBINA: Pre tačno 164 godine, rođen je Nikola Tesla

Published

on

Jedan od najvećih umova 20. veka, srpski naučnik Nikola Tesla, rođen je na današnji dan, 10. jula 1856. godine u Smiljanu, u Lici, a umro je na Menhetnu, u hotelu “Njujorker”, na Božić 1943. u 87. godini.

Po Tesli su nazvane jedinica za merenje jačine magnetnog polja (gustinu magnetnog fluksa), a njegova zaostavština upisana je 2003. godine u registar Uneska.

Od 1994. godine, u Njujorku se ugao 40. ulice i 6. avenije, gde je bila njegova laboratorija, zove Ugao Nikole Tesle.

Zaslužan je za 700 patenata od kojih je više od 300 zaštićeno u 27 zemalja na pet kontinenata.

Gradonačelnik Njujorka Fjorelo la Gvardija, po kome se zove jedan od tri glavna njujorška aerodroma, na sahrani Nikole Tesle je pročitao je oproštajni govor, koji je napisao Luj Adamič, slovenački pisac, esejista i prevodilac.

Ovde, u Njujorku, prošle srede je u svojoj hotelskoj sobi preminuo jedan čovek. Zvao se Nikola Tesla. Umro je siromašan, ali je bio jedan od najuspešnijih ljudi koji su ikad živeli. Njegova dostignuća su ogromna, a kako vreme prolazi postajaće sve veća.

Pred opelo Lagvardija je na radiju za Teslu rekao da je mogao postati najbogatiji čovek u Americi, ali da to jednostavno nije želeo.

– Želeo je uspeh, koji je namenio drugima. Voleo je ljude, bio je naučnik – genije, pesnik nauke. Novac ga nije zanimao i sve što je učinio, učinio je u skladu sa svojim prirodnim darom, koji mu je u njegovoj rodnoj zemlji podarila majka – rekao je tadašnji gradonačelnik Njujorka.

Prijatelji su mu bili i pisac Mark Tven i francuska glumica Sara Bernar. O njemu je snimljeno više filmova, a u “Prestižu” Teslin lik tumaci Dejvid Bouvi.

Karijeru je počeo u Mariboru kao pomoćni inženjer 1878. godine, ali je te godine, zbog očeve smrti, da bi ispunio njegovu želju, upisao fakultet.

Nakon studija u Pragu počinje da radi u Budimpešti u Centralnom telefonskom uredu, a potom u Parizu u Edisonovom kontinentalnom društvu.

Dve godine kasnije stigao je do samog Tomasa Edisona, koji je tada bio najznačajnija ličnost na polju tehnike u Americi.

Prvi patent podneo je u SAD, 1884. godine, posle odlaska iz Edisonove kompanije i osnivanja “Tesla Electric Light & Manufacturing”.

Stvorio je i veliki broj pronalazaka koje nikada nije pokušao da zaštiti, kao što je, primena visokofrekventnih struja za medicinske svrhe.

Urna sa Teslinim pepelom iz Njujorka je preneta u Beograd 1951. i nalazi se u njegovom Muzeju u Krunskoj ulici.

Zbog dragocenog vremena živeo u hotelu

Nezvanični arhivar hotela “Njujorker” Džozef Kini, koji je poslednjih decenija vodio posetioce kroz “Teslin hotel” od 1933. do 1943. godine, govorio je da skoro da nema dana da neko ne dođe i zatraži da vidi sobu 3327 i 3328 na 33. spratu, gde je živeo Tesla. Jedna je bila spavaća, a druga radna.

Hotelski život je izabrao da ne bi brinuo o sređivanju kuće, pranju odeće, spremanju obroka, a zahvaljujući tome dragoceno vreme mogao je da posveti ostvarenju svojih naučnih ciljeva. “Njujorker” je izabrao zato što je bio blizu njegove laboratorije, ali i zato što je to bio hotel sa najsavremenijim tehnološkim rešenjima toga doba, o čemu je 1930. godine pisano na četiri strane magazina “Popularna nauka”, govorio je Kini.

Izumi koji su promijenili svijet

Tesla je pronašao obrtno magnetno polje, trofazni sistem prenosa električne energije, indukcioni motor, generator i transformator, fenomen elektromagnetne rezonance, te patentirao niz izuma na kojima se zasniva savremena elektronika, bez kojih bi bila nezamisliva tehnička civilizacija, pogotovo prenos električne energije.

Pionir je i radio-tehnike, bežične telegrafije, radara. Njegov polifazni sistem naizmjeničnih struja pokazao je vrijednost na prvoj hidrocentrali na slapovima Nijagare.

Patentirao je oko 700 pronalazaka u oblasti naizmjeniče struje, telekomunikacija, akustike i mašinstva, od kojih su mnogi našli široku primjenu.

Poslije okončanja studija elektrotehnike u Gracu i kraćeg stažiranja u Budimpešti i Parizu, odselio je u SAD, čiji je državljanin postao 1884, ali je sve do smrti u Njujorku, na pravoslavni Božić 1943, održavao bliske kontakte sa otadžbinom.

U SAD je, proniknuvši u tajne oscilatornih kretanja elektriciteta i materije, ostvario najveće naučne poduhvate.

Povodom stogodišnjice njegovog rođenja – 1956. godine jedinica za mjerenje visokog napona dobila je Teslino ime, kojim je nazvana i jedinica jačine magnetnog polja.

Ostao Srbin i preko mora

Nikola Tesla je rođen kao četvrto dijete Milutina i Đuke Tesle u svešteničkoj pravoslavnoj porodici, u srpskom selu Smiljan u Lici.

Veliki pronalazač i naučnik isticao je svoje srpsko porijeklo.

Kada je u junu 1892. godine doputovao u Beograd, odlikovan je Ordenom Svetog Save drugog stepena.

Posjetio je Narodni muzej i Veliku školu, gdje je o svom radu govorio studentima i profesorima, a sa srpskim fizičarom Đorđem Stanojevićem razgovarao je o započetoj gradnji prve električne centrale u Beogradu.

“Ja sam, kao što vidite i čujete, ostao Srbin i preko mora, gdje se ispitivanjima bavim. To isto treba da budete i vi i da svojim znanjem i radom podižete slavu srpstva u svijetu”, poručio je Tesla, obraćajući se studentima.

Beograd – centar Tesline zaostavštine

Nakon Tesline smrti, njegova zaostavština stigla je u Beograd na osnovu odluke američkih sudskih vlasti, pošto je za jedinog Teslinog nasljednika proglašen njegov nećak Sava Kosanović.

Prema Teslinoj želji, Kosanović je dokumentaciju i lične Tesline predmete prenio u Beograd 1951. godine.

Teslin muzej posjeduje više od 160.000 originalnih dokumenata, više od 2.000 knjiga i časopisa, preko 1.200 istorijsko-tehničkih eksponata. Arhivska građa iz Tesline zaostavštine upisana je 2003. godine u registar Uneska “Pamćenje sveta”.

Međunarodni aerodrom u Beogradu nazvan je “Nikola Tesla”. Njegovo ime nose Elektrotehnički institut u Beogradu, koji je osnovan 1936. godine, Elektrotehnička škola, biblioteka Univerziteta u Nišu, dvije termoelektrane u Srbiji…

Spomenici Tesli su postavljeni ispred zgrade tehničkih fakulteta i na aerodromu u Beogradu.

Datum Teslinog rođenja, 10. jul, obeležava se u Srbiji kao Dan nauke.

Da 10. jul, odnosno Teslin rođenadan postane Dan nauke u Srbiji, izborilo se Tesla Memorijano Društvo iz Njujorka 2010. godine.

“Kada smo uputili predlog g-dinu Božidaru Đeliću, tada potpredsedniku Vlade Republike Srbije i ministru za nauku i tehnologiju, a u januaru iste godine pokrenuli smo i veliku medijsku kampanju da Republika Srbija proglasi Teslin rođendan za nacionalni Dan nauke u Srbiji, što je na našu veliku radost i urađeno”, ispričala je za Serbian Times Marina Bulatović, novinarka i publicista, pokretač proglašenja ‘Dana nauke Nikola Tesla’.

U Srbiji je Svetski dan nauke prvi put obeležen 2011. godine, a od iste godine pored ovog datuma, koji Republika Srbija obeležava kao članica UNESCO-a, odlukom Vlade, ustanovljen je i nacionalni Dan nauke, 10. jul, dan rođenja Nikole Tesle.

Grad Filadelfija u američkoj državi Pensilvaniji, takođe je proglasio njegov rođendan za zvanični praznik.

Izvor: BigPortal.ba Foto: Wikimedia Commons

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement