16 GODINA BEZ NAJVOLJENIJEG PATRIJARHA PAVLA: Svi su voleli skromnost i mudrost blagog čoveka SPC!

Blaženopočivši patrijarh srpski gospodin Pavle i 16 godina posle njegove smrti (preminuo 15. novembra 2009.) živo je prisutan u sećanju i molitvama vernika i poštovalaca.

Njegova svetost patrijarh Pavle bio je 44. naslednik trona Save Nemanjića. U Metohiji i na Kosovu bogoslužio je 34 leta.

Mnogobrojni poštovaoci rado se sećaju lika i dela patrijarha Pavla i njegovih beseda za nauk.

Njegova svetost patrijarh srpski Pavle pamti se kao čovek mira i poštovanja među ljudima, ma koje vere bili. Tako je po ustoličenju prilikom prvog boravka u Drenici u Deviču, jednom od omiljenih manastira u Metohiji, poručio: „Mir, sloga, bratstvo, pravda i onda će Bog biti s nama, car mira, pa ćemo moći odoleti i mi svi ljudi dobre volje svemu onome što nije dobro.“

Na severu Kosova nekadašnjem episkopu raško-prizrenskom, podignut je spomenik u Leposaviću.

Bronzana figura Njegove svetosti patrijarha Pavla kao da blagosilja vernike i dobronamernike u porti Hrama Svetog Vasilija Ostroškog.

„Mladom akademskom vajaru Milenku Baloviću iz Raške bio je poveren zadatak. Dugo je trajala izrada, i evo – monumentalni spomenik“, kaže protojerej-stavrofor Milomir Vlašković, starešina hrama Svetog Vasilija Ostroškog u Leposaviću.

U vlasništvu Biblioteke Patrijaršije Srpske pravoslavne crkve je kolekcija od 10.000 knjiga patrijarha Pavla. Većinu čine one koje su autori i izdavači posvetili Njegovoj svetosti.

„Reč je o istinskoj biblioteci koja je uključivala celokupnu istoriju knjige svih naroda na mnoštvo jezika“, kaže Njegovo preosveštenstvo David, vladika Eparhije kruševačke.

Izdavački fond Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke objavio je Sabrana dela i malu religioznu biblioteku omiljenog patrijarha koji je bio izuzetno posvećen kosovsko-metohijskim svetinjama.

Svojevrsno svedočanstvo o uništavanju srpske prošlosti jeste i Zbornik godišnjih izveštaja nekadašnjeg episkopa, njegove svetosti Pavla – Raspeto Kosovo.

Rođen je 11. septembra 1914. godine u selu Kućancima, srez Donji Miholjac (tada u Austrougarskoj, a sada u Hrvatskoj) u zemljoradničkoj porodici.

Gimnaziju je završio u Beogradu, šestorazrednu Bogosloviju u Sarajevu, a Bogoslovski fakultet u Beogradu.

PORUKE KOJE ŽIVE U NARODU: Mudrosti patrijarha Pavla

Rano je ostao bez roditelja – otac je otišao da radi u SAD, tamo je dobio tuberkulozu i „vratio se kući da umre“ kad je dečaku bilo tri godine, a isto se ubrzo dogodilo i s majkom. Odgajila ga je tetka. Shvativši da je dete „vrlo slabačko“, poštedela ga je seoskih poslova i tako mu omogućila da se školuje: iako je mali Gojko bio sklon „predmetima gde ne mora da memoriše, kao što su matematika i fizika“, iako je iz veronauke imao dvojku, uticaj rodbine je prevagnuo i njegov konačan izbor bio je bogoslovija.

Posle završene niže gimnazije u Tuzli (1925-1929) i bogoslovije u Sarajevu (1930-1936) došao je u Beograd gde je upisao Bogoslovski fakultet. Tu je vanredno završio i preostale razrede gimnazije da bi mogao da upiše uporedo i Medicinski fakultet, na kome je stigao do druge godine studija – Bogoslovski fakultet je završio – jer ga u Beogradu zatiče Drugi svetski rat. Da bi se izdržavao radio je na beogradskim građevinama, što mu nije odgovaralo zbog slabog zdravlja. Na poziv svog školskog druga Jeliseja Popovića odlazi u ovčarsko-kablarske manastire gde je proveo ostatak rata i gde počinje svoj monaški život.

Prvo je boravio u manastiru Svete Trojice u Ovčaru, a zatim radio kao veroučitelj deci izbeglica u Banji Koviljači. Tada se teško razboleo „na plućima“. Lekari su verovali da je u pitanju tuberkuloza predviđajući mu još tri meseca života. Izvesno vreme proveo je u manastiru Vujanu gde se izlečio i u znak zahvalnosti izrezbario i poklonio manastiru drveni krst. Zamonašen je u manastiru Blagoveštenju 1946. godine, kada je unapređen u čin jerođakona. Od 1949. do 1955. bio je sabrat manastira Rače. Školsku godinu 1950/51. proveo je kao učitelj zamenik u prizrenskoj Bogosloviji Svetih Kirila i Metodija. U čin jeromonaha unapređen je 1954. godine, iste godine je postao protosinđel, a arhimandrit 1957. godine. Od 1955. do 1957. godine bio je na postdiplomskim studijama na Bogoslovskom fakuletu u Atini. Izabran je za Episkopa raško-prizrenskog 29. maja 1957. godine, a posvećen je 21. septembra 1957. godine u beogradskoj Sabornoj crkvi. Čin posvećenja obavio je Patrijarh srpski Vikentije. Za Episkopa raško-prizrenskog ustoličen je 13. oktobra 1957. godine u prizrenskoj Sabornoj crkvi.

U Eparhiji raško-prizrenskoj gradio je nove crkve, obnavljao stare i porušene, posvećivao i monašio nove sveštenike i monahe. Starao se o Prizrenskoj bogosloviji, gde je povremeno držao i predavanja iz crkvenog pevanja i crkvenoslovenskog jezika. Često je putovao, obilazio i služio u svim mestima svoje eparhije. Kao Episkop raško-prizrenski svedočio je u Ujedinjenim nacijama pred mnogobrojnim državnicima o stradanju srpskog naroda na Kosovu i Metohiji.

Za Patrijarha srpskog, 44. poglavara Srpske Pravoslavne Crkve izabran je 1990. godine.

Intezivno se bavio naučnim radom.

Za vreme njegove patrijaraške službe obnovljeno je i osnovano više eparhija.

Imajući u vidu zasluge patrijarha srpskog Pavla na naučnom bogoslovskom polju, Bogoslovski fakultet Srpske Pravoslavne Crkve u Beogradu dodelio mu je 1988. godine zvanje počasnog doktora bogoslovlja.