SRPSKO NASLEĐE NA UDARU U BIH: Još jedno pravoslavno groblje i kapela upisani kao državna svojina!

Još jedno pravoslavno groblje i kapela u Federaciji Bosne i Hercegovine, u procesu usklađivanja zemljišnih knjiga, upisani su kao državna svojina. To su za Euronews BiH otkrili iz Odbora za zaštitu prava Srba u Federaciji. Upozoravaju da su ovi postupci upisa vlasništva veliki problem i za fizička lica – Srbe koji žive van Federacije BiH, a u njoj imaju imovinu.

Na pravoslavnom groblju u Gornjim Vrapčićima, nadomak Mostara, o porodičnoj istoriji govori meštanin Zdravko Antelj, čiji se preci ovde sahranjuju već dva veka.

„Evo, ima tu pradeda koji je rođen 1868. godine. Tu su i njegov otac, i njegov sin“, kaže Antelj.

Oba groblja u Vrapčićima, zajedno s kapelom i crkvom, Opštinski sud u Mostaru upisao je kao vlasništvo države. To je urađeno u procesu usklađivanja podataka između gruntovnice i katastra, koji su decenijama vođeni odvojeno, često s različitim podacima.

Međutim, ova dva groblja vekovima su u vlasništvu i posedu Srpske pravoslavne crkvene opštine Mostar, kaže starešina Saborne crkve u ovom gradu Duško Kojić.

„Ona su i danas u posjedu Srpske pravoslavne crkve, kako faktički, tako i kroz papire. U katastru se vodimo kao posednici i to je dobro. Mi smo predali svu dokumentaciju pravnom timu“, navodi Kojić.

Iz zemljišno-knjižne kancelarije Opštinskog suda u Mostaru odgovorili su nam da su obavestili sve strane o ovom postupku koji je sproveden još 2018. godine, te da problem smatraju nepostojećim.

„Postupak je najavljen u dva dnevna lista, u Službenim novinama Federacije BiH, Službenom glasniku Bosne i Hercegovine i na oglasnoj tabli suda. Kako rešiti taj nepostojeći problem? Moraju se pokrenuti odgovarajući postupci dokazivanja prava vlasništva – sudske parnične ili upravne postupke pred nadležnim institucijama. Srpskoj pravoslavnoj crkvi ovim postupkom ne oduzima se pravo korištenja, uređenje i izgradnje vjerskih objekata ili grobalja“, navodi se u dokumentu.

Svoja prava na groblja, crkvu i kapelu u Vrapčićima Srpska pravoslavna crkva će dokazivati pravnim putem, dogovoreno je na sastanku s predstavnicima Vlade Hercegovačko-neretvanskog kantona.

Vrapčići, međutim, nisu usamljen slučaj. Iz Odbora za zaštitu prava Srba u Federaciji BiH navode da su kao državna imovina upisani i Saborna crkva u Zenici, crkva u naselju Čelebići u Konjicu, a danas su otkrili i da je groblje u Pečuju kod Zenice takođe upisano kao državno vlasništvo.

„Nema pozivanja poštom i to jeste problem za fizička lica, za Srbe koji su živeli u Federaciji, a danas su širom sveta, u Republici Srpskoj ili Srbiji. Oni nemaju nikakva saznanja da se nešto radi s njihovom zemljom. U Vrapčićima imamo slučaj fizičkog lica – čovek se zove Maksim Došlo – sva njegova imovina, koja je u katastru bila upisana na Došlo Maksima, sina Riste, u gruntovnici je upisana na državu“, kaže Đorđe Radovanović, predsednik Odbora za zaštitu prava Srba u FBiH.

Direktor Kancelarije za javnu i kulturnu diplomatiju pri Vladi Srbije, Arno Gujon, sve je nazvao nastavkom procesa na koji je upozoravao dok je bio na čelu Uprave za saradnju s dijasporom i Srbima u regionu.

„U Federaciji BiH već godinama traje takozvana harmonizacija zemljišnih knjiga, gde vlasnicima zemlje pozivi ne dostavljaju lično, kao što je slučaj u Republici Srpskoj, već se objavljuju u službenim glasilima i pojedinim dnevnim novinama, do kojih veliki broj Srba u rasejanju uopšte ne može da dođe. Tako su mnogi Srbi, koji su zbog rata bili primorani da napuste ove prostore, izgubili svoju imovinu. Sada se prešlo i na versku imovinu“, navodi Gujon.

Gujon je pozvao sve koje se ovo pitanje tiče da provjere stanje u zemljišnim knjigama putem kancelarija za besplatnu pravnu pomoć, koje deluju u Banjaluci, Doboju, Istočnom Sarajevu, Trebinju, Bijeljini, Beogradu i Novom Sadu.