Najveći srpski svetitelj, Sveti Sava, rođen je prema predanju 1169.godine kao Rastko Nemanjić u selu Deževa, zaselak Miščiće, nedaleko od Novog Pazara. Tu je počeo njegov životni put koji će ga kasnije, preko Huma, provincije između Dubrovnika i Neretve, koju mu je njegov otac Stefan Nemanja dao na upravljanje, odvesti put Svete Gore, gde će se zamonašiti i kasnije postati duhovni otac Srba i Srbije.
Upravo tu, na mestu gde je Sveti Sava rođen, Eparhija Raško-prizrenska Srpske pravoslavne crkve odlučila je sagraditi spomen crkvu i Memorijalni centar koja bi nosili ime po njemu. Radovi su već uveliko odmakli, a imenovan je i sveštenik koji će obavljati službu u novom hramu…
– Crkva je napravljena na temeljima svetinje u kojoj je 1282.godine na Crkveno-narodnom saboru kralj Dragutin predao presto svom bratu Milutinu. Samo tri stotine metara dalje je mesto na kome se, po predanju, rodio Sveti Sava. Trenutno radimo na dovršenju crkve i projektu uređenja celog tog kompleksa sa Memorijalnim centrom, koji bi trebao da postane mesto hodočašća pravoslavnih vernika iz Srbije, Crne Gore, ali i celog regiona, ističe arhimandrit Andrej, iguman obližnjeg manastira Crna Reka.
U SPOMEN NAJVEĆEM SRPSKOM SVETITELJU: Crkva bi se prema planovima nalazila u centru kompleksa
On, međutim, dodaje, da postoje i prepreke da se radovi na kompleksu privedu kraju. Konkretno, u pitanju su kuća i imanje koji se nalaze neposredno pored crkve gde živi sveštenik.
-Međa je bukvalno ispred ulaznih vrata svešteničke kuće. Vlasnik je naš čovek, pravoslavac, koji je već dobio nekoliko ponuda za prodaju. Ako bi ta kuća sa pripadajućim imanjem pripala nekom drugom a ne crkvi, čitav projekat bi bio doveden u pitanje. Zato smo odlučili da potražimo pomoć i podršku od dobrih ljudi, donatora, koji bi svojim prilozima omogućili da se kuća i imanje otkupe od vlasnika. Potrebno je da kao narod sada pokažemo zrelost i jedinstvo kako nas potomci ne bi obeležili kao onu generaciju koja je rastočila vekovima sticano, ističe iguman Andrej, koji poziva sve dobrotvore i donatore da uplate novac preko platforme GoFundME na OVAJ LINK ili na sledeći račun:
INSTRUKCIJE ZA ONE KOJI PLAĆAJU U DINARIMA IZ SRBIJE:
Broj računa: 205-65363-36 Banka: NLB KOMERCIJALNA BANKA AD BEOGRAD Adresa banke: Svetog Save 14, 11000 Belgrade, Republic of Serbia Na ime: EPARHIJA RAŠKOPRIZRENSKA I KOSOVSKOMETOHIJSKA. Adresa primaoca: Gračanica, Republika Srbija
INSTRUKCIJE ZA ONE KOJI NOVAC UPLAĆUJU U DOLARIMA IZ SJEDINJENIH AMERIČKIH DRŽAVA:
Intermediary Bank / Correspondent Bank: SWIFT – BIC: BKTRUS33 Fed Wire ABA: DEUTSCHE BANK TRUST COMPANY AMERICAS City, Country: NEW YORK, NY, UNITED STATES
Account with institution / Beneficiary’s Bank: SWIFT – BIC: KOBBRSBG Name: NLB KOMERCIJALNA BANKA AD BEOGRAD Street, City, Country: Svetog Save 14, 11000 Belgrade, Republic of Serbia
Beneficiary: IBAN/Account Number: RS35205007390001724039 Company Name: EPARHIJA RAŠKOPRIZRENSKA I KOSOVSKOMETOHIJSKA Street: Gracanica Address: Gračanica, Republic of Serbia
INSTRUKCIJE ZA ONE KOJI NOVAC UPLAĆUJU U EVRIMA IZ EVROPE i REGIONA:
Intermediary Bank / Correspondent Bank: SWIFT – BIC: DEUTDEFF Name: DEUTSCHE BANK AG City, Country: FRANKFURT AM MAIN, GERMANY
Account with institution / Beneficiary’s Bank: SWIFT – BIC: KOBBRSBG Name: NLB KOMERCIJALNA BANKA AD BEOGRAD Street, City, Country: Svetog Save 14, 11000 Belgrade, Republic of Serbia
Beneficiary: IBAN/Account Number: RS35205007390001724039 Company Name: EPARHIJA RAŠKOPRIZRENSKA I KOSOVSKOMETOHIJSKA Street: Gracanica Address: Gračanica, Republic of Serbia
POTREBNA POMOĆ: Kuća (desno) i imanje nalaze se neposredno pored crkve i svešteničkog doma (levo)
On napominje da je Eparhija Raško-prizrenska imala nekoliko sličnih situacija na Kosovu i Metohiji ali je, zahvaljujući ponajviše zalaganju Vladike Teodosija, otkupila mnoge kuće i imanja, pa čak i u gradovima, poput parcela u Prizrenu, pokraj crkve Bogorodice Ljeviške.
-Već su nam se javili ljudi iz naše dijaspore, konkretno iz Čikaga, Amerike, koji su spremni da organizuju Donatorsko veče za prikupljanje sredstava za otkup kuće i parcele pored crkve Svetog Save u Deževi. Ovim putem im zahvaljujem i pozivam i druge naše ljude širom sveta da, u skladu sa njihovim mogućnostima, urade isto. Naravno, uzdamo se u pomoć naših ljudi iz Srbije i regiona, te najbližih gradova, Kraljeva, Raške, Vrnjačke Banje, Zlatibora, Užica, Čačka, odakle je rodom i vladika Teodosije, kaže arhimandrit Andrej za Serbian Times.
SLAVA BOGU! Arhimandrit Andrej i vladika Teodosije (u sredini) u misiji očuvanja pravoslavnih svetinja
Valja na kraju ove priče napomenuti i to da ideja da se na mestu rođenja Svetog Save sagradi duhovni kompleks potiče još od vremena kada je Eparhijom Raško-Prizrenskom kao vladika upravljao blaženopočivši patrijarh Pavle.
Značaj ovog projekta vremenom je postao još veći jer je na ovim prostorima, nedaleko od Kosova i Metohije, sve manje Srba, da se ljudi iseljavaju, prodaju imanja i odlaze u centralnu Srbiju ili u inostranstvo.
Piše: Antonije Kovačević Foto: Privatna arhiva